'Historische tijden': komt er een rechtse alliantie tegen Macron?
Er breken spannende tijden aan voor de Franse politiek. Met de parlementaire spoedverkiezingen in aantocht kunnen de kaarten opnieuw geschud worden. Op rechts tekent zich de geboorte van een nieuw verbond af, gericht tegen zittend president Emmanuel Macron. Maar hiervoor moeten sommige politici wel over hun ego én principes heenstappen. Heeft dit kans van slagen, of blijft er toch versplintering op de rechterflank?
Lees ook
'Rustig aan, linkse lui! Stil!' Franse militaire priester zorgt voor politieke ophef
Er heerst grote onrust in de Franse politiek. Zondagavond besloot Macron vervroegd parlementsverkiezingen uit te schrijven vanwege zijn recente nederlaag in Brussel. Bij de Europees Parlementsverkiezingen werd zijn partij namelijk ruimschoots afgetroefd door de grote concurrent Rassemblement National (RN), onder leiding van Marine Le Pen. Daarom stelt Macron de Franse kiezer binnenkort voor een electorale keuze: hem of Le Pen?
De verkiezingen volgen al snel: 30 juni is de eerste ronde, en 7 juli de tweede. Mogelijk hoopt Macron te profiteren van de enorme onrust en verdeeldheid in Frankrijk, maar de vraag is of dit gaat lukken. Op allerlei flanken worden er namelijk allianties tegen hem gesmeed. Links komt al meteen met een coalitie met PS, LE en LFI; en alhoewel rechts aanvankelijk enige strubbelingen had, lijkt nu ook hier een mogelijke samenwerking te ontstaan.
In Frankrijk zijn er drie rechtse spelers:
- Rassemblement National (RN), onder leiding van Marine Le Pen. Deze nationalistisch-rechtse partij is veruit het grootst en pakte maar liefst 31,37 procent van de stemmen bij de EU-verkiezingen, met lijsttrekker Jordan Bardella.
- Les Républicains (LR), onder leiding van Éric Ciotti. Deze liberaal-conservatieve partij pakte 7,25 procent van de stemmen bij de EU-verkiezingen, met lijsttrekker François-Xavier Bellamy
- Reconquête! (R!), onder leiding van Éric Zemmour. Deze nationalistisch-conservatieve partij pakte 5,47 procent van de stemmen bij de EU-verkiezingen, met lijsttrekker Marion Maréchal.
Voor de EU-verkiezingen was er weinig verbroedering tussen deze drie partijen. Zowel Ciotti als Zemmour namen veel afstand van RN, maar wel om twee totaal verschillende redenen: Ciotti vond RN te radicaal, terwijl Zemmour de partij juist te verwaterd vond.
De houding van Ciotti werd breed gedeeld binnen zijn partij, maar Zemmour kwam al vóór de EU-verkiezingen in botsing met lijsttrekker Maréchal. Zij vond juist dat rechts constructief zou moeten samenwerken, gezien 'de ernst van de situatie in ons land'. Hiermee hoopte ze een breed, nationalistisch front te kunnen vormen tegen Macron en linkse partijen.
Verbroedering op rechts
Nu lijkt deze samenwerking er wellicht te komen, met de vervroegde parlementsverkiezingen in aantocht. Ciotti zet zijn aanvankelijke aversie opzij en steunt plotseling wél een strategische alliantie met RN om een sterker front te vormen tegen de links-progressieve partijen in Frankrijk. "We zeggen dezelfde dingen, dus laten we ophouden met het bedenken van een denkbeeldige oppositie", aldus Ciotti. "Dit is wat de overgrote meerderheid van de kiezers wil
Maar Ciotti's koerswijziging leidt ook tot verdeeldheid in zijn eigen partij. Dat is niet voor niets, want het zou de eerste keer zijn dat een traditioneel-rechtse partij als LR bereid is samen te werken met een populistisch-rechtse partij als RN. Daarom prijst Le Pen 'de dappere keuze en het verantwoordelijkheidsgevoel' van Ciotti om het rechtse cordon-sanitaire te willen overbruggen.
Ook Zemmour komt uit zijn loopgraven. "Ik het grondig oneens ben met het RN en LR, maar democratie betekent dat je deze meningsverschillen accepteert en allianties sluit. Je sluit geen bondgenootschap met klonen, maar met verschillende mensen", vertelde hij dinsdagavond bij CNews. "Ik zie mijn volk bezwijken als gevolg van krankzinnige immigratie, van een grote vervanging. Ik wil deze waanzinnige machine kunnen stoppen. Daarom ben ik bereid mijn trots op te bergen."
Rechtse alliantie
Een rechtse alliantie lijkt dus in aanbouw, onder de noemer Union Nationale. Het doel is om Macron te verslaan, maar hoe gaat dit verbond er precies uitzien, en wie maakt er de dienst uit? Maandag nam Maréchal alvast het voortouw door constructief in gesprek te gaan met Le Pen en Bardella over een nieuwe samenwerking. Na afloop sprak ze bij de media van een uniek moment.
"We hebben een historische kans voor de Fransen om een meerderheid te bouwen in deze parlementsverkiezingen", vertelde ze. "We zullen manieren vinden om de ideeën van Reconquête te integreren binnen het kader van de voorwaarden die zijn gesteld door het Rassemblement National. Uiteraard is het mijn vurige wens dat we een manier vinden om samen te komen en zo de ideeën van R! in RN op te nemen."
Gezien de EU-verkiezingsuitslag staat voor alle partijen vast dat RN een flinke stempel drukken op de alliantie. Dit erkent ook Maréchal in een tv-interview. "Of we het nu leuk vinden of niet: het Rassemblement National bepaalt het kader en de voorwaarden. Dit heb ik niet besloten, maar de Fransen. De Fransen hebben besloten om het Rassemblement National 31 procent van de stemmen te geven", vertelde ze bij CNews. "Dus het is aan hen om te bepalen hoe we erbij betrokken kunnen worden."
Beren op de weg?
Desondanks leidt de rechtse alliantie tot flinke spanningen. Allereerst is er oud zeer tussen Zemmour en Le Pen, omdat eerstgenoemde in het verleden vlijmscherpe kritiek heeft geleverd op RN. Daarom wezen Le Pen en Bardella maandag nog een samenwerking met de Reconquête-leider resoluut van de hand.
Ook een handreiking van Zemmour op dinsdag mocht niet baten voor RN. Hierdoor koos Maréchal eieren voor haar geld, en zocht ze woensdag op eigen houtje toenadering tot RN. Dit leidde ertoe dat Zemmour haar nog diezelfde avond uit de partij knikkerde. De kans is aanwezig dat nog meer R!-prominenten haar zullen volgen, zoals de twee vicevoorzitters in het Europees Parlement. Inmiddels ziet Zemmour af van zijn deelname aan de aanstaande verkiezingen, om de kans op een nieuwe RN-premier te vergroten.
Ook Ciotti heeft te maken met tegenwind. Met name binnen eigen gelederen krijgt hij het voor zijn kiezen. Een aantal LR-senatoren spreekt zich fel uit tegen een eventuele samenwerking met Rassemblement, en LR-vicepresident Florence Portelli dreigt zelfs dat Ciotti moet opstappen als hij volhardt in zijn plan. Ook president Macron ontraadt Ciotti om samen te werken met RN.
De kans van falen is aanwezig. Maar mocht de alliantie slagen, dan kan de Union Nationale rekenen op een flink draagvlak bij het Franse electoraat: ruim 40 procent, afgaande op de EU-verkiezingsuitslag. Dit zou in principe genoeg kunnen zijn om de twee grootste concurrenten - Macron en het linkse blok - te verslaan. Maar of dit echt zal gebeuren, wordt pas duidelijk over een paar weken.
