De Kamermeerderheid, bestaande uit onder andere D66, NSC, CDA en ChristenUnie, stelt dat de maatregel nodig is om jongeren te beschermen. "Jongeren krijgen beelden te zien die helemaal niet geschikt voor ze zijn en komen in een fuik waar ze niet meer uit komen," stelt D66-Kamerlid Hanneke van der Werf. De partijen willen een ondergrens van 15 jaar, maar hoe dit gehandhaafd moet worden, blijft onduidelijk.

Staatssecretaris Karremans staat positief tegenover een leeftijdsrichtlijn en wil hierover in Europees verband afspraken maken. In andere Europese landen wordt al gedacht aan een vergelijkbare ondergrens. Maar volgens Wellens en andere critici zou een dergelijke maatregel vrijwel onmogelijk te handhaven zijn zonder een alomvattend systeem van digitale identificatie.

Het digitale paspoort in de praktijk
Wellens vreest echter rampzalige gevolgen van de leeftijdsgrens. Zijn redenering is simpel: als de overheid een grens stelt, moet deze ook worden gehandhaafd. En dat kan niet zonder verificatie. Het lijkt een klein stapje – een leeftijdscheck voor kinderen – maar in de praktijk betekent het een digitale ID voor iedereen.

Een leeftijfsgrens voor social media en andere internet-achtige dingen? Dan moet je IEDEREEN controleren op leeftijd, dat kan niet anders. Zo maak je het digitale paspoort, #eID, dus toch verplicht. Zat er aan te komen. https://t.co/5F1Zp0pzLu

— Arno Wellens (@arnowellens) March 4, 2025

Dit vraagstuk is cruciaal. Techbedrijven kunnen geen fysieke ID-controle uitvoeren, dus moet de verificatie digitaal. Daarmee komt de Europese Digital Identity Wallet (eID) direct in beeld. Dit systeem, gepromoot door de Europese Commissie, maakt het mogelijk om identiteitsgegevens online te delen met bedrijven en overheden.

Volgens Wellens is dit een glijdende schaal, vertelde hij vorig jaar al in zijn podcast Current Radio. Eerst wordt de digitale ID ingezet om leeftijdsgrenzen te handhaven, vervolgens wordt het een voorwaarde voor toegang tot online diensten, en uiteindelijk kan het worden gekoppeld aan andere digitale beleidsmaatregelen, zoals:

• De Digital Services Act (DSA): reguleert wat wel en niet mag op het internet en stelt dat platforms maatregelen moeten nemen tegen ‘illegale content’ en ‘desinformatie’.
• Handel in medische data: via de European Health Data Space (EHDS) kunnen medische gegevens worden verzameld en gedeeld met commerciële partijen.
• De invoering van digitaal geld (CBDC): de Europese Centrale Bank werkt aan een digitale euro, waarmee contant geld mogelijk wordt uitgefaseerd.

Binnen de Kamer is er weinig discussie over de bredere implicaties van de leeftijdsgrens. Staatssecretaris Karremans (Jeugd) is enthousiast over de norm en spreekt van een ‘dringend advies’ voor ouders. Hij overlegt met Europese collega’s over handhaafbare regelgeving. Maar de vraag blijft: hoe handhaaf je een norm zonder een verificatiesysteem?

Digitale identiteit sluipend ingevoerd
De invoering van digitale identiteit verloopt in kleine stappen, zegt Wellens. Eerst een leeftijdscontrole voor sociale media, dan een digitale portemonnee voor je zorgverzekeraar, en voor je het weet kun je nergens meer iets doen zonder een digitale ID.

De vraag is of Nederland hierin mee zal gaan. De PVV, die als grootste partij in de Kamer zit, heeft zich kritisch opgesteld tegenover de digitale euro en digitale identiteit. Maar het blijft de vraag of premier Dick Schoof bereid is om tegen Europese plannen in te gaan.

Voorlopig lijkt de leeftijdsgrens voor sociale media een klein debat. Maar volgens Wellens is het onderdeel van een veel grotere digitale transitie, waarin vrijheid steeds meer wordt ingeperkt door regelgeving en technologische controle.