Vattenfall, op papier een commercieel energiebedrijf, draait in werkelijkheid onder directe politieke invloed. Vooral de koers richting hernieuwbare energie – met name wind – is sterk politiek gestuurd. Dat blijkt uit een diepgravende analyse van de Zweedse zakenkrant Affärsvärlden, die ontdekte dat de windprojecten van Vattenfall in Zweden jaar na jaar verlies lijden.

Alleen al in 2022 en 2023 ging het om tientallen miljoenen euro's verlies, zelfs toen de elektriciteitsprijzen door het dak gingen. Voor 2023 werd een verlies van bijna drie kwart miljard kronen genoteerd.

En toch gaat het bedrijf door. Vattenfall heeft plannen aangekondigd om tot 2029 nog eens ruim 6 miljard eur) te investeren in nieuwe windparken. Een aanzienlijk deel daarvan komt op Zweedse bodem.

Politieke koers, commercieel verlies
Volgens energieanalisten is het opvallend dat Vattenfall zijn verlieslatende strategie niet bijstelt. Sterker nog: het bedrijf investeert stug door in vergelijkbare projecten, ondanks het gebrek aan rendement.

“De enorme investeringen in groene technologie hebben niet het financiële rendement opgeleverd dat wel het geval is bij verstandig ondernemen,” schrijft de Zweedse krant Affärsvärlden. “Het groene profiel van Vattenfall is indirect een duur verhaal geworden voor de belastingbetaler.”

De verliezen werden lang verborgen in de jaarcijfers. De rode cijfers in Zweden werden versmolten met winstgevende activiteiten in het buitenland, zoals windparken in Duitsland, Nederland, Denemarken en het VK.

Pas na lang graven wist Affärsvärlden de afzonderlijke cijfers van dochterbedrijven boven water te krijgen. Vooral Vattenfall Vindkraft AB, Vattenfall Vindkraft Sverige AB en Blakliden Fäbodberget Wind AB blijken verliesgevend. Slechts één project, Toledo Vind AB – mede van Skandia – maakte een bescheiden winst, maar dat project draait al 15 jaar en heeft zijn investering allang terugverdiend.

Reactie: ‘Windenergie essentieel voor energiemix’
Vattenfall zelf reageert defensief. Woordvoerder Johan Sennerö stelt dat windenergie “een belangrijk onderdeel is, niet alleen van de activiteiten en de energiemix van Vattenfall, maar ook van de Zweedse energiemix.”

Kritiek op deze retoriek neemt toe. Omwonenden van nieuwe windparken spreken van aantasting van hun leefomgeving. Bij projecten in onder meer Bruzaholm en Velinga zijn inwoners fel tegen. In het noorden van Zweden zijn bovendien megaprojecten gepland, zoals Storlandet bij Gällivare (373 turbines) en Pauträsk en Norrbäck (111 turbines).