De overheid had eerder grotere ambities voor wind op zee. In totaal moest er plek komen voor 50 gigawatt aan windenergie. Maar dat blijkt nu te veel. Het kabinet zet de teller voorlopig op 21 gigawatt. De rest schuift mogelijk door naar 2028. De reden? De visserij krijgt een grotere rol in de plannen.

Een van de opvallendste aanpassingen is het schrappen van het gebied Lagelander. Dat ligt in de Noordzee, ten westen van Texel en Vlieland. Juist daar wordt veel tong gevangen, een belangrijke vissoort voor Nederlandse vissers.

Wind én visserij in één gebied?
Niet alleen Lagelander verdwijnt als optie voor windmolens. In andere gebieden worden extra regels ingevoerd. Zo komt er een ‘open zone’ waar vissers mogen blijven vissen. Ook wordt gekeken of er actieve visserij mogelijk is binnenwindparken – iets wat nu vaak verboden is.

Daarmee probeert het kabinet een middenweg te vinden. Windmolens blijven nodig voor de energietransitie. Maar de visserij is ook van groot belang voor voedselvoorziening, economie en cultuur. Vooral op plekken waar al generaties lang gevist wordt.

“Belangrijk voor de tongvangst”
SGP-Kamerlid André Flach noemt de wijziging een stap vooruit. Hij is al langer kritisch op het inperken van vissersgebied door de aanleg van windparken. Zijn reactie is duidelijk: “Er komt meer aandacht voor het belang van Noordzeevisserij. Belangrijk voor de tongvangst. We zijn er nog lang niet, maar dit zijn stapjes de goede kant op!”

Met name vissers uit Zeeland en Friesland voelen zich de afgelopen jaren in de hoek gedrukt. Grote delen van de Noordzee werden aangewezen als ‘energiegebied’, terwijl vissers steeds minder ruimte kregen voor hun werk.

De keuze om de plannen voor windenergie te beperken, is ook ingegeven door andere onzekerheden. Minister Madlener wijst op mogelijke toekomstige mijnbouwactiviteiten in de Noordzee. Ook ecologische risico’s kunnen volgens hem invloed hebben op hoeveel windenergie uiteindelijk haalbaar is.

Nieuwe ronde in 2028
De 21 gigawatt die nu op tafel ligt, is dus nog niet het eindstation. Het kabinet laat weten dat de resterende ambitie – de 50 gigawatt – onderdeel wordt van een nieuw Noordzeeprogramma. Dat staat gepland voor 2028.

Tegen die tijd moet blijken of er andere gebieden geschikt zijn. Of misschien zijn dan meer technieken beschikbaar om windenergie en visserij beter te combineren. Voor nu lijkt het kabinet vooral te willen voorkomen dat vissers de dupe worden van klimaatbeleid.

Regeerakkoord als leidraad
De koerswijziging past binnen het regeerakkoord, aldus Madlener. Daarin staat dat de belangen van vissers, natuur en energie zorgvuldig moeten worden afgewogen. In eerdere plannen werd vooral de nadruk gelegd op de opwek van duurzame energie. Maar de maatschappelijke weerstand tegen het ‘volbouwen’ van de Noordzee groeide.

Lokale visserijorganisaties klaagden dat zij nauwelijks inspraak hadden. Gemeenten als Den Helder en Urk steunden hen, omdat de windplannen volgens hen ten koste gingen van werkgelegenheid en leefbaarheid.