Voor het eerst organiseert Nederland een NAVO-top. Daarmee komt er een eind juni een enorme stoet van 45 regeringsleiders, 90 ministers en 8000 afgevaardigden en journalisten naar Den Haag. Volgens de organisatie is het “de grootste logistieke operatie sinds de Tweede Wereldoorlog”.

De impact is groot. Wegen in en rond Den Haag worden afgesloten. Evenementen sneuvelen of worden kleiner opgezet. En de belastingbetaler draait uiteindelijk op voor de torenhoge kosten.

Beveiliging drijft kosten op
In de voorjaarsnota legt het kabinet uit waarom het prijskaartje zo hard is opgelopen. 'Noodzakelijke veiligheidsmaatregelen' zijn de hoofdoorzaak. Een woordvoerder zegt dat pas dit jaar een beter beeld is ontstaan van de kosten, nu ook offertes zijn opgevraagd: “Voor een deugdelijke inschatting zijn ook offertes nodig.”

De vergelijking met de nucleaire top in 2014 gaat volgens de organisatie mank: sindsdien zijn prijzen voor beveiliging, vervoer en materiaal flink gestegen. “Er zijn geen grote voorraden auto’s beschikbaar. Veel materiaal moet speciaal voor de top worden aangeschaft,” aldus de woordvoerder.

Regeringsleiders en ministers moeten niet alleen op locatie, maar ook onderweg – van Schiphol naar hotels en werkdiners – continu worden beveiligd. Dat maakt de operatie kostbaar en complex.

Tientallen miljoenen per ministerie
Vier ministeries leveren samen het benodigde budget. Justitie en Veiligheid betaalt 81 miljoen euro, Buitenlandse Zaken draagt 53 miljoen bij. Defensie neemt 42 miljoen voor zijn rekening en Infrastructuur en Waterstaat betaalt 6 miljoen euro.

Het gaat om een tweedaags congres waar ook de Amerikaanse president Donald Trump en NAVO-chef Mark Rutte worden verwacht. Al weken voor de top worden in Den Haag maatregelen genomen. Zo is een belangrijke verkeersader al afgesloten en wordt gewerkt aan veiligheidsinfrastructuur.

27.000 agenten en een los computernetwerk
De veiligheidscijfers zijn indrukwekkend. In totaal worden 27.000 politieagenten, tienduizend militairen en vijfduizend marechaussees ingezet. Het congresgebied wordt hermetisch afgesloten met kilometers aan hekwerk.

Vanwege het risico op cyberaanvallen wordt voor de top een volledig eigen computernetwerk aangelegd. Wifi is uit den boze. In plaats daarvan komt er een ouderwets systeem met 30.000 meter netwerkkabels.

Festivals sneuvelen, maar grote sportevenementen blijven
De NAVO-top raakt niet alleen de overheidsbegroting, maar ook de evenementenkalender. Meerdere festivals en sportwedstrijden zijn geschrapt of uitgesteld. Vooral wielerevenementen moeten wijken. Toch gaan enkele grote publiekstrekkers wel door: de Amstel Gold Race, de TT in Assen en de Vierdaagse van Nijmegen.

Of de nu gereserveerde 183 miljoen euro afdoende is, valt te bezien. De definitieve kosten worden pas na afloop van de top bekendgemaakt. Het risico op verdere overschrijding is volgens ingewijden zeker niet uitgesloten. Maar het kabinet lijkt vastbesloten: Nederland moet deze NAVO-top vlekkeloos organiseren, wat het ook kost.