Musk vervult sinds enige tijd een bijzondere overheidsrol als hoofd van het Department of Government Efficiency(DOGE), een initiatief van de Amerikaanse regering om bureaucratie te verminderen. Maar zijn positie lijkt steeds meer onder druk te staan, zowel van buiten als binnen de overheid.

Afnemende invloed in Washington
Officieel loopt zijn aanstelling als speciale regeringsmedewerker eind mei af. Het is nog onduidelijk of Musk het tot die tijd volhoudt. Volgens ingewijden vindt hij dat zijn eventuele vertrek weinig zal veranderen: zijn mensen zijn al verspreid over verschillende federale instanties en het werk zou ook zonder hem door kunnen.

Toch zijn er duidelijke tekenen dat zijn invloed tanende is. The New York Times meldde vorige week dat de waarnemend commissaris van de belastingdienst (IRS) is vervangen, nadat minister van Financiën Scott Bessent klaagde dat Musk zonder overleg een eigen kandidaat had doorgedrukt. Ook andere kabinetsleden zijn niet te spreken over de manier waarop Musk bezuinigingsmaatregelen heeft ingevoerd zonder afstemming.

“Tesla is Musk en Musk is Tesla”
Vanuit het bedrijfsleven komt ondertussen stevige kritiek. Analist Dan Ives van Wedbush Securities stelt dat Musk beter zijn functie kan neerleggen om zich weer volledig op Tesla te richten. In een memo aan zijn klanten schrijft hij: “Musk moet uit de overheid stappen, een grote stap terug doen bij DOGE, en weer voltijds CEO van Tesla worden.”

Volgens Ives verkeert Tesla in een 'code rood'-situatie. De reputatie van het merk zou ernstig zijn beschadigd door Musk’s politieke rol. “Tesla is Musk en Musk is Tesla,” stelt Ives. “En wie denkt dat de merkbeschadiging niet echt is, moet maar eens met autokopers in de VS, Europa en Azië praten.”

Ives waarschuwt zelfs voor een blijvende schade aan de vraag naar Tesla’s: “Er dreigt mogelijk een structureel verlies van 15 tot 20 procent in toekomstige verkopen door het imago dat Musk met DOGE heeft gecreëerd.”

Verplichte ‘weekmails’ als breekpunt
Een andere bron van controverse is Musks besluit om federale ambtenaren te verplichten wekelijks vijf taken van de afgelopen week per e-mail te rapporteren. Wie dat niet deed, zou volgens Musk geacht worden te zijn opgestapt.

Maar al snel werd die maatregel onderuitgehaald. Slechts twee dagen na de aankondiging verklaarde het Office of Personnel Management in een briefing dat de deelname vrijwillig was en geen invloed had op iemands aanstelling. Uit interne e-mails, ingezien door The Washington Post, bleek bovendien dat de ingestuurde weekmails nergens voor werden gebruikt.

Inmiddels hanteren overheidsinstellingen verschillende regels. Sommige afdelingen zijn gestopt met het eisen van de e-mails, andere negeren de naleving of controleren niet serieus. Veel ambtenaren zien het nu als een grap, en sturen week na week dezelfde inhoud.

Slijtageslag tussen technologie en politiek
Musk heeft in eerdere interviews en via sociale media meermaals uitgehaald naar 'linkse propaganda', die volgens hem Tesla schade zou toebrengen. Zijn betrokkenheid bij DOGE – een project dat nauwe banden heeft met de Trump-administratie – heeft hem politiek zichtbaarder gemaakt dan ooit.

Maar juist die zichtbaarheid blijkt een risico voor zijn andere belangen. Tesla en SpaceX bouwen op een breed consumentenvertrouwen. Nu blijkt dat Musk’s politieke imago een risico vormt voor dat vertrouwen, groeit de druk om terug te keren naar de rol die hem groot maakte: ondernemer, geen politicus.

Musk zelf heeft nog geen officiële verklaring gegeven over zijn toekomst bij de Amerikaanse overheid. Maar als het aan critici en analisten ligt, keert hij snel terug naar zijn hoofdrol in de techwereld. De komende weken zullen uitwijzen of Musk zijn verlies erkent en DOGE verlaat – of dat hij zich toch nog even vastbijt in Washington.