Feijth wijst op ontwikkelingen zoals gezichtsherkenning, centrale bankgeld, digitale identiteiten en chatcontrole. Hij noemt dit de “ingrediënten” van een sociaal kredietsysteem, zoals dat al in China bestaat. Daar krijgen burgers punten op basis van gedrag. Wie zich goed gedraagt, krijgt privileges. Wie afwijkt, wordt uitgesloten van openbaar vervoer, datingapps of zelfs het kopen van een vliegticket. “Je komt dan in een situatie waarin ‘de computer nee zegt’.” 

Volgens Feijth ligt de macht over onze data bij een handvol techreuzen: Google, Apple, Amazon, Microsoft en Facebook. “Die bedrijven zijn niet organisch gegroeid, maar opgestart met overheidsgeld,” stelt hij. Feijth verwijst daarbij naar Julian Assange en klokkenluider Edward Snowden, die beiden aantoonden hoe nauw de banden zijn tussen overheden en technologiebedrijven. “Overheden hebben achterdeurtjes in de systemen van deze bedrijven. Ze kunnen overal bij.”

Voorwaardelijke toegang en gedragssturing
Volgens Feijth is voorwaardelijke toegang tot diensten al realiteit. Denk aan zelfscankassa’s, toegangspoortjes, bonuskaarten en de coronapas. “Je moet steeds vaker iets laten zien, invullen of bewijzen voordat je ergens toegang toe krijgt. Dat is gedragssturing,” zegt hij. Ook het idee van een CO2-budget, dat mensen verplicht zuinig om te gaan met uitstootrechten, noemt hij een vorm van sociaal krediet. “Het wordt verkocht als kans voor de armen. In werkelijkheid moeten zij dan maar minder douchen of vliegen.”

Feijth ziet in de digitale identiteit een spil in het systeem. “Alles wordt eraan gekoppeld: overheid, bankzaken, webshops, zelfs social media. Zonder die ID kun je nergens meer bij.” Daar komt bij: programmeerbaar digitaal geld (CBDC). “De centrale bank kan straks bepalen waaraan je je geld mag uitgeven. Je verliest de controle over je eigen middelen,” waarschuwt hij. Ondernemers worden volgens hem verplicht om CBDC te accepteren, terwijl contant geld juist wordt ontmoedigd.

Een ander voorbeeld is de slimme meter. “Die stuurt elk kwartier data naar de netbeheerder. Daarmee kan exact gemeten worden wanneer jij stroom gebruikt,” zegt Feijth. Hij wijst op plannen van het CBS om toegang te krijgen tot die data. Ook gezichtsherkenning en deurbelcamera’s ziet hij als risico’s. “Zodra camera’s gezichten scannen, is er een database nodig om die gezichten te koppelen. Die database bestaat al.”

Feijth uit ook zorgen over Elon Musk, die bewondering heeft voor de Chinese app WeChat. “Hij wil van X (voorheen Twitter) een alles-in-één app maken, net als WeChat in China.” Zo’n super-app centraliseert volgens hem alle macht. “Als je uitgesloten wordt, kun je niets meer.”

Tijd voor meer privacy
Toch is Feijth niet pessimistisch. Hij pleit voor digitale weerbaarheid. Op zijn website biedt hij een uitgebreide privacy-checklist aan. Ook verkoopt hij privacyvriendelijke smartphones met GrapheneOS, een alternatief besturingssysteem. “Je hoeft niet alles in één keer te veranderen. Elk stapje helpt,” zegt hij.

Feijth roept op tot bewustwording. “De beste manier om je privacy te beschermen, is door je data niet weg te geven.” Dat vergt volgens hem oefening, net als gezond leren eten. “Privacy is geen modewoord, maar een basisvoorwaarde voor vrijheid.”