Volgens de initiatiefnemers is het doel om bestaande beelden over de Europese identiteit te doorbreken. Zij schrijven dat het project gebaseerd is op de overtuiging dat de Koran een belangrijke rol speelde in de vorming van de religieuze diversiteit en identiteit van het middeleeuwse en vroegmoderne Europa. Met conferenties, tentoonstellingen en publicaties moet dat inzicht worden verspreid.

Alarmbellen bij experts en politici
Niet iedereen is overtuigd van de academische waarde. Islamonderzoekers en politici waarschuwen dat het project een ideologische inslag heeft. Kritiek richt zich vooral op vermeende banden van betrokken wetenschappers met de islamistische beweging van de Moslimbroederschap.

De Franse islamdeskundige Florence Bergeaud-Blackler, die vanwege haar publicaties onder politiebescherming staat, ziet een zorgwekkende tendens. In Le Figaro verklaarde ze dat de Moslimbroederschap zich steeds vaker voordoet als officiële gesprekspartner van Europese instellingen. Daarmee, zo waarschuwt ze, groeit de invloed van de organisatie op academische en politieke programma’s.

“Geschiedvervalsing met belastinggeld”
Ook in Brussel klinkt stevige kritiek. Fabrice Leggeri, voormalig Frontex-directeur en nu Europarlementariër voor het Rassemblement National, spreekt klare taal. Volgens hem gaat het om “een omschrijving van de religieuze en culturele geschiedenis van Europa, omdat het suggereert dat Europa tussen 1150 en 1850 altijd in nauwe verbinding met de islam zou zijn ontstaan. De mensen geloven te maken dat de islam steeds een grote betekenis in Europa had, is een geschiedvervalsing – gefinancierd met publieke middelen.”

In april diende Leggeri al schriftelijke vragen in over het project. Hij noemt The European Qur'an een ideologische exercitie, vermomd als wetenschap. Hij waarschuwt dat dit haaks staat op de waarden van de Europese Unie.

Onvrede in het Europees Parlement
Niet alleen Leggeri, ook andere Europarlementariërs trekken aan de bel. De Franse EVP-politica Céline Imart richtte zich in een brief tot Ursula von der Leyen. Daarin hekelt zij “het gebrek aan controle over EU-gelden en deze verspilling van middelen”. Het belastinggeld, vindt zij, zou beter besteed zijn aan wetenschappers die bijdragen aan de Europese concurrentiekracht, in plaats van aan studies “van personen die dicht bij de Moslimbroederschap staan”.

Het project is des te opvallender omdat het valt onder het EU-programma Scientific Excellence. Dat fonds werd juist opgezet om de Europese achterstand op de Verenigde Staten in hightech-onderzoek te verkleinen. Het is de vraag hoe een cultuurhistorische studie naar de Koran bijdraagt aan dat doel. 

De controverse rond The European Qur’an raakt aan een bredere discussie over de rol van islam in Europa en de vraag waar Europees onderzoeksgeld aan besteed moet worden. In april werd duidelijk dat De Europese Commissie ruim 271.000 euro steekt in steunverlening aan Europese bekeerlingen tot de islam. De naam van het project, dat wordt gecoördineerd door de Universiteit van Amsterdam, is veelzeggend: "Blanke islam: een nieuwe religie voor de Europeanen".