Onderzoek De Hond: waarom de verkiezingen nog helemaal open liggen
Volgens het nieuwste onderzoek van Maurice de Hond, blijft de PVV van Geert Wilders de grootste partij, maar de marge met de concurrentie is kleiner geworden. Het verschil met de tweede plaats bedraagt nog maar vier zetels. Achter de PVV volgen GroenLinks-PvdA, het CDA en D66, die onderling in een nek-aan-nekrace liggen.
De cijfers laten zien dat het politieke speelveld elf dagen voor de verkiezingen ongekend open is. Ook de VVD bevindt zich nog dicht in de buurt, slechts één zetel achter D66.
Uit de peiling blijkt dat 61 procent van de PVV-kiezers zegt “vrijwel zeker” te zijn van hun stem. Daarmee heeft Wilders de trouwste achterban. Bij GroenLinks-PvdA ligt dat percentage op 54 procent, bij het CDA op 43 procent en bij de VVD op 48 procent.
Toch kan de PVV volgens De Hond nog 9 zetels winnen als de partij erin slaagt kiezers van JA21 en Forum voor Democratie over te halen. Andere partijen hebben minder groeipotentie: CDA en VVD kunnen elk nog ongeveer vier zetels winnen, D66 en GroenLinks-PvdA vijf, en BBB zeven.
De Hond benadrukt wel dat eventuele winsten elders tot verliezen leiden. De theoretische marges geven volgens hem vooral aan hoe groot de speelruimte is. Een kwart van de kiezers zegt strategisch te willen stemmen. Dat betekent dat men niet altijd kiest voor de favoriete partij, maar voor degene die een ander kamp wil tegenhouden of een beoogde coalitie wil versterken. Volgens De Hond spelen er momenteel twee tegengestelde krachten, als “twee magneten met sterke velden”. Aan de linkerkant is er afkeer van Geert Wilders, aan de rechterkant juist van Frans Timmermans. Uit de cijfers blijkt dat 52 procent van de Nederlanders “heel negatief” is over Wilders als premier, terwijl 49 procent dat zegt over Timmermans.
Als GroenLinks-PvdA in de peilingen verder stijgt en de PVV dicht nadert, kan dit strategisch effect richting het rechtse kamp doorslaan. Een deel van de kiezers zou dan mogelijk overstappen naar partijen die duidelijk hebben uitgesloten met GroenLinks-PvdA te regeren — zoals de VVD, BBB of het CDA.
Herhaling van 2023 niet uitgesloten
De Hond wijst op de ervaring van de verkiezingen van november 2023, toen de PVV in de laatste week maar liefst zestien zetels won. Die winst werd toen toegeschreven aan het SBS-debat, dat zes dagen voor de stembusgang werd uitgezonden. “Acht zetels kwamen toen van kiezers die zich weken eerder nog niet konden voorstellen op de PVV te stemmen,” aldus De Hond.
Of een dergelijk kantelpunt dit jaar opnieuw plaatsvindt, valt niet te voorspellen. Maar ook nu zal het SBS-debat van komende donderdag waarschijnlijk een grote invloed hebben — vooral onder rechtse kiezers. De daaropvolgende debatten bij de publieke omroep zullen volgens De Hond vooral invloed hebben op CDA, D66 en GroenLinks-PvdA, die strijden om de tweede plaats.
