Nieuwe Amsterdamse Canon: moord op Van Gogh eruit, klimaat en migratie erin
De Canon van Amsterdam, een overzicht van vijftig verhalen over de geschiedenis van de stad, is vernieuwd. Het Stadsarchief stelde een commissie van deskundigen samen om de inhoud te actualiseren. Daarbij ligt de nadruk op thema’s als arbeidsmigratie, kolonialisme en klimaatverandering. Opvallend is dat de moord op Theo van Gogh, net als De Wallen en de Olympische Spelen van 1928, niet meer voorkomt in de nieuwe editie. De herziening is uitgevoerd ter ere van het 750-jarig bestaan van de hoofdstad, meldt AT5.
Volgens de commissie was het na zeventien jaar tijd voor vernieuwing. De eerste Canon verscheen in 2008. De deskundigen benadrukken dat een Canon geen vaststaand document is, maar een levend overzicht dat steeds opnieuw moet worden bevraagd en herzien.
Bekende thema’s verdwenen
In de nieuwe Canon ontbreken enkele bekende onderwerpen. De grachtengordel, Artis en de Bijlmervliegramp zijn gebleven, maar De Wallen, de Olympische Spelen van 1928 en de moord op Theo van Gogh zijn geschrapt. Daarvoor in de plaats kwamen hoofdstukken over vrouwen, gastarbeiders en koffietentjes.
Volgens de commissie is er nu meer evenwicht. Journalist en historicus Tayfun Balcik verdedigde de keuze tegenover AT5. ‘Precies op de punten van kolonialisme en migratie zie ik dat er heel veel blinde vlekken waren. En dat er toch op een hele negatieve manier over andere groepen werd gesproken. Dus ik denk dat we daarin heel veel hebben rechtgetrokken.’
Open venster voor Amsterdammers
De commissie noemt de Canon ‘werk-in-uitvoering’. Het vijftigste venster blijft bewust open, zodat Amsterdammers zelf suggesties kunnen doen. Volgens de makers is dat ‘een symbolisch gebaar dat een Canon nooit af kan zijn en uitnodigt tot een levendig gesprek over het verleden en de toekomst van de stad’.
Meer dan de helft van de onderwerpen is nieuw. Van de oude Canon bleven 22 vensters behouden, maar met een ander perspectief. Balcik richtte zich vooral op volkshuisvesting en gentrificatie. ‘Heel veel mensen kunnen zien dat de buurt veranderd, maar die verandering is niet voor hun bedoeld.’
Vrouwen en klimaatverandering
Naast migratie en kolonialisme is er ook meer aandacht voor vrouwen. ‘In het Amsterdam van de zeventiende eeuw vormen vrouwen de ware ruggengraat. Zij houden de stad draaiende terwijl mannen op zee zijn of in het buitenland verblijven, als arbeidsters, onderneemsters, zorgverleensters, regentessen, artiesten en ook als sekswerkers.’
Volgens hoogleraar Paul Knevel zal een volgende herziening eerder volgen: ‘Dat is denk ik ook wat het gezond houdt. Waarmee we ook voorkomen dat we er een soort monument van maken’, aldus AT5.
