De cijfers komen uit onderzoek van het Youth Endowment Fund (YEF). De organisatie ondervroeg 11.000 jongeren van 13 tot 16 jaar in Engeland en Wales. Meer dan de helft zocht het afgelopen jaar mentale hulp. Een kwart daarvan wendde zich tot AI-chatbots. Vooral jongeren die slachtoffer of dader waren van geweld deden dat opvallend vaak.

AI als laagdrempelig alternatief
Volgens YEF voelen veel jongeren zich veiliger bij een chatbot dan bij een mens. ‘AI-chatbots kunnen aantrekkelijk zijn voor worstelende jongeren die het veiliger en makkelijker vinden om op elk moment van de dag anoniem met een AI-chatbot te praten dan met een professional.’

YEF-directeur Jon Yates noemt dit een symptoom van falende zorg. ‘Te veel jongeren worstelen met hun mentale gezondheid en kunnen de steun die ze nodig hebben niet krijgen. Het is geen verrassing dat sommigen hun toevlucht nemen tot technologie. We moeten het beter doen voor onze kinderen, vooral voor degenen die het meeste risico lopen. Ze hebben een mens nodig, geen bot.’

De lange wachtlijsten bij de Britse Nationale Gezondheidszorg (NHS) spelen hierin een grote rol. Jongeren wachten soms jaren op hulp. In die leegte stappen ongereguleerde AI-systemen.

‘Het voelt als een vriend’
Een 18-jarige uit Tottenham, met de schuilnaam Shan, vertelde aan The Guardian waarom zij AI gebruikt. ‘Ik heb het gevoel dat het echt een vriend is.’ Volgens haar is het ‘minder intimiderend, meer privé en minder oordelend’ dan hulp via de NHS of liefdadigheidsinstellingen.

Ze beschreef ook hoe persoonlijk het contact wordt: ‘Hoe meer je ermee praat als met een vriend, hoe meer het ook zo tegen je praat. Als ik zeg: “Hé bestie, ik heb advies nodig.” Dan praat Chat terug alsof het mijn beste vriend is. Dan zegt ze: “Hé bestie, ik heb je.”’

Volgens Shan is een belangrijk voordeel dat AI niets doorvertelt. Ze noemde dat een ‘aanzienlijk voordeel’ ten opzichte van een schooltherapeut, omdat vertrouwelijke gesprekken volgens haar eerder werden gedeeld met leraren en haar moeder.

Een andere anonieme tiener zei: ‘Het huidige systeem is zo kapot voor het bieden van hulp aan jongeren. Chatbots geven direct antwoorden. Als je één tot twee jaar op een wachtlijst staat of binnen een paar minuten een antwoord kunt krijgen, dan komt daar de wens om AI te gebruiken vandaan.’

Risico’s en internationale signalen
De ontwikkeling beperkt zich niet tot Groot-Brittannië. Volgens onderzoek van de RAND Corporation gebruikt ook één op de acht Amerikaanse jongeren AI-chatbots voor mentale hulp. Bij 18- tot 21-jarigen loopt dat op tot 22,2 procent.

Tegelijk stapelen de waarschuwingen zich op. Wereldwijd lopen rechtszaken tegen AI-bedrijven. Families stellen dat chatbots kwetsbare gebruikers hebben bevestigd in hun wanhoop en zelfdoding niet hebben afgeremd. Critici zien hierin geen incidenten, maar een structureel risico. Jongeren zoeken steun bij systemen zonder verantwoordelijkheid of moreel kompas.