Frank Furedi, uitvoerend directeur van MCC Brussels, zegt dat transparantie het doel is. ‘Het doel van het Democracy Interference Observatory is om deze mechanismen zichtbaar te maken’, aldus Furedi. Volgens hem moeten verkiezingen door kiezers worden beslist en niet ‘stilletjes worden gestuurd via regelgevende druk, financiële hefboomwerking en informatiecontrole’.

Vier domeinen onder toezicht
Het observatorium richt zich op vier kerngebieden. Dat zijn het informatielandschap en EU-instrumenten voor digitale regulering, financieringsstructuren die aan de EU zijn verbonden, institutionele druk en voorwaarden, en de verhalen die worden gebruikt om uitzonderlijke ingrepen te rechtvaardigen.

Als eerste casus kijkt DIO naar de Hongaarse parlementsverkiezingen van 12 april 2026. Die verkiezingen gelden als proef voor een breder monitoringsprogramma dat later wordt uitgebreid naar andere lidstaten. MCC Brussels stelt dat verkiezingen steeds minder alleen door nationale politiek worden bepaald.

Voorbeelden uit Roemenië en Hongarije
MCC Brussels wijst op eerdere voorbeelden. Zo wordt verwezen naar de Roemeense presidentsverkiezingen, waar volgens documenten van de Amerikaanse Commissie voor Justitie van het Huis van Afgevaardigden sprake was van samenwerking tussen overheden, technologiebedrijven en ngo’s om politieke uitingen te beïnvloeden. Volgens MCC Brussels is dat geen theorie, maar ‘al operationeel’.

Ook in Hongarije ziet de denktank een vergelijkbaar patroon ontstaan. EU-gefinancierde ngo’s spelen volgens MCC Brussels een centrale rol. Daarbij wordt gewezen op Democracy Reporting International, dat juridische stappen zette om toegang te krijgen tot platformdata rond de Hongaarse verkiezingen, meldt Politico. Deze organisatie ontvangt 74 procent van haar financiering van overheden, waaronder 20 procent van de EU.

Politieke framing en EU-druk
Volgens het observatorium ontstaat steeds dezelfde volgorde. Eerst wordt een verhaal over buitenlandse inmenging opgebouwd. Daarna volgen strengere regels, druk op platforms en intensieve factchecknetwerken. Uiteindelijk verandert zo het informatieklimaat rond verkiezingen.

De Hongaarse oppositieleider Péter Magyar waarschuwde publiek voor buitenlandse inmenging en riep op tot ingrijpen op EU-niveau. Zijn staf pleitte ook voor toepassing van Europese wetten tegen online ‘desinformatie’.

Doorlopende publicaties
DIO zal zijn bevindingen openbaar maken via dashboards, onderzoeksstukken en rapporten met bronverwijzingen. Daarmee moeten journalisten, onderzoekers en burgers toegang krijgen tot het onderliggende bewijs. Econoom en schrijver Philip Pilkington verwelkomde het initiatief en schreef dat ‘anderen nu het speelveld betreden om het systeem eerlijk te controleren’.

Volgens Furedi is het doel helder. ‘Transparantie en vrije meningsuiting zijn de sterkste waarborgen van democratisch zelfbestuur.’ MCC Brussels roept andere organisaties die deze waarden delen op om samen te werken met het observatorium.