Na jaren waarin de aandacht vooral lag bij oorlog, inflatie en politieke spanningen binnen de EU, staat de economie weer centraal. Europese regeringsleiders spraken af dat een sterke industrie nodig is voor zowel welvaart als veiligheid. Demissionair premier Dick Schoof verwoordde het zo: „Economie en veiligheid gaan hand in hand.”

De conclusie van de top is helder. Europa dreigt achterop te raken. Bedrijven kampen met hoge energieprijzen, strenge milieuregels en versnipperde markten binnen de EU zelf. Tegelijk investeren de VS en China miljarden in hun eigen industrie. Volgens Europese leiders kan dat zo niet doorgaan. 

Minder regels, meer concurrentiekracht
Een belangrijk onderdeel van de nieuwe koers is het terugdringen van milieuregels die investeringen afremmen. Niet de klimaatdoelen zelf staan ter discussie, maar de manier waarop die worden uitgevoerd. Industriële leiders pleiten voor eenvoudiger regels, die ruimte laten voor innovatie.

Ook moeten handelsbarrières tussen EU-landen verdwijnen. Bedrijven lopen nu nog tegen nationale eisen aan, zoals verschillende verpakkings- en labelregels. Schoof gaf daar een concreet voorbeeld van. Producten als pindakaas en chocopasta zijn in Duitsland goedkoper dan in Nederland, mede door nationale voorschriften. „Daar moeten we gewoon vanaf,” zei hij.

Verschillen tussen lidstaten
Over de richting bestaat brede overeenstemming, maar over de uitwerking verschillen landen van mening. De Franse president Emmanuel Macron hamert op productie binnen Europa. Duitsland, onder leiding van bondskanselier Friedrich Merz, wijst juist op internationale ketens en samenwerking met partners buiten de EU.

Nederland blijft intussen terughoudend over gezamenlijke Europese schulden om investeringen te financieren. Schoof benadrukte dat lidstaten ook zelf verantwoordelijkheid moeten nemen en niet alles bij Brussel moeten neerleggen.

Kritiek op ‘regelmachine’ Brussel
Volgens industrievertegenwoordigers is de EU te veel een regelgedreven systeem geworden. Marco Mensink, belangenbehartiger van de Europese chemiesector, wees op de regels voor groene waterstof. Projecten lopen vast omdat bedrijven elke dertig minuten moeten aantonen dat hun stroom van nieuwe windparken komt. „Het gevolg is dat vrijwel alle projecten zijn stilgevallen,” zei hij.

Zijn pleidooi: stel doelen vast, maar laat de uitvoering aan de industrie. Meet op basis van uitstoot, niet op technische details. Dat zou ook ruimte geven aan kernenergie als schone stroombron.