Het rapport werd opgesteld na een bezoek van Europarlementariërs aan Tenerife en Gran Canaria in september 2025. Lokale bestuurders waarschuwen hier al jaren voor. Kinderopvangcentra zitten overvol, uitzettingen komen nauwelijks van de grond en zaken rond bootmigratie leiden bijna nooit tot vervolging.

Hoewel het rapport voorzichtig is geformuleerd, is de boodschap duidelijk. Jaren van constante instroom via de Atlantische route hebben de eilanden structureel overbelast.

Leeftijdstwisten en volle opvang
Een van de meest gevoelige onderwerpen is de leeftijd van alleenstaande buitenlandse minderjarigen. Aanklagers Teresa Gisbert en María Farnés verklaarden dat van ongeveer 1.500 jongeren met een onduidelijke leeftijd, die medisch zijn getest, circa de helft uiteindelijk als volwassen is aangemerkt. Veel personen die eerst als minderjarig werden geregistreerd, bleken na onderzoek volwassen mannen te zijn.

Het rapport erkent dat leeftijdscontroles ‘vaak onnauwkeurig zijn’. Daardoor worden volwassenen tijdelijk geplaatst in kinderopvangcentra, totdat medische tests duidelijkheid geven. Na de piek in aankomsten in 2023 en 2024 werden die centra omschreven als ‘overbelast’.

Eind augustus 2025 stonden 1.320 alleenstaande minderjarigen geregistreerd op de Canarische Eilanden. Daarnaast waren er 629 gevallen waarbij de leeftijd nog niet was vastgesteld. Dat bemoeilijkt planning, put middelen uit en roept vragen op over de betrouwbaarheid van het systeem.

Nauwelijks terugkeer
Het rapport gaat ook in op uitzettingen. Tijdens gesprekken met veiligheidsdiensten erkende een vertegenwoordiger van de Spaanse nationale politie dat terugkeer naar Marokko ‘wel plaatsvindt’, maar dat het aantal uitzettingen ‘zeer beperkt’ is.

Marokko verwerkt vaak geen documenten van onderdanen zonder papieren en heeft een formele terugkeerafspraak met Spanje afgewezen. Daardoor wordt slechts ongeveer 8 procent van de illegaal verblijvende Marokkanen daadwerkelijk uitgezet.

Maritieme reddingsdiensten gaven aan niet altijd de technische capaciteit te hebben om migranten terug te brengen naar de Afrikaanse kust. Ook wanneer het vertrekpunt bekend is, worden migranten vaak in Spanje aan land gebracht door operationele beperkingen of omdat landen van herkomst weigeren hen terug te nemen.

Zaken zonder vervolg
Justitie kampt eveneens met problemen. De president van het Hooggerechtshof van de Canarische Eilanden meldde dat voor elke aangekomen boot een onderzoek wordt gestart. In 97,12 procent van de gevallen wordt dat onderzoek stilgelegd. Slechts 2,88 procent loopt door.

Rechters wijzen op gebrek aan capaciteit en moeite om schippers of mensensmokkelaars te identificeren. Daardoor eindigen zaken rond bootmigratie zelden in aanklachten.

De regionale overheid meldde dat Spanje 560 miljoen euro aan EU-middelen ontving voor asielbeleid, maar dat de eilanden daar niets van kregen. Zelf betaalden zij 192 miljoen euro uit de regionale begroting.