De beslissing raakt het Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV), de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst. Die kan nog in hoger beroep gaan, maar moet het oordeel van de rechter voorlopig respecteren.

Begin mei 2025 bestempelde het BfV de AfD als “met zekerheid rechts-extremistisch”. Daarmee werd het eerdere vermoeden dat de partij zich zou verzetten tegen het vrije democratische bestel omgezet in een definitief oordeel. Dat gaf de inlichtingendienst ook ruimere bevoegdheden om de partij te observeren. De stap leidde direct tot politieke en maatschappelijke onrust. Tegenstanders van de AfD, zowel binnen als buiten het parlement, riepen openlijk op tot een verbod op de partij. Ook werd de AfD in het publieke debat steeds vaker als antidemocratisch neergezet.

De AfD, inmiddels de grootste oppositiepartij van Duitsland, accepteerde die kwalificatie niet. Enkele dagen na het besluit van het BfV diende de partij een klacht in bij de administratieve rechtbank in Keulen, waar de veiligheidsdienst is gevestigd. De zaak werd behandeld via een spoedprocedure.

De rechtbank oordeelt nu dat het BfV te ver is gegaan. Volgens de rechter zijn er wel “antidemocratische tendensen” binnen de AfD zichtbaar, maar is dat onvoldoende om te concluderen dat de partij “zodanig verandert dat een anticonstitutionele lijn wordt ingezet”, zo citeert het Duitse medium Tagesspiegel uit de uitspraak. Het gevolg is dat het BfV het extremisme-label voorlopig niet mag gebruiken. Dat geldt totdat een hogere rechter zich definitief over de zaak heeft uitgesproken. Het BfV kan daarvoor nog naar het hogere administratieve gerechtshof van Noordrijn-Westfalen in Münster stappen.

In de praktijk verandert er voorlopig weinig. De veiligheidsdienst had het gebruik van het label al opgeschort in afwachting van de juridische procedure. Toch is de symbolische betekenis groot, juist vanwege de politieke impact en stigmatisering door die eerdere kwalificatie.

AfD-kopstuk Alice Weidel spreekt van een duidelijke overwinning. Zij noemt de uitspraak 'een grote overwinning', 'niet alleen voor de AfD, maar ook voor democratie en de rechtsstaat'. Volgens Weidel heeft de rechtbank met dit besluit ook 'indirect een stokje gestoken voor de oproep tot een verbod'. Dat schrijft zij op X. De uitspraak versterkt daarmee de positie van de partij in aanloop naar verdere politieke en juridische confrontaties.

Nicht nur darf der Bundesverfassungsschutz die AfD nicht mehr als "gesichert rechtsextrem" führen, das Verwaltungsgericht Köln schob mit seinem Beschluss auch den Verbotsfanatikern indirekt einen Riegel vor. Ein großer Sieg nicht nur für die AfD, sondern auch für Demokratie und… pic.twitter.com/Ppddsok8go

— Alice Weidel (@Alice_Weidel) February 26, 2026