De studie verscheen in de nieuwste editie van de zogenoemde ‘Motra Monitor’. Dat is een omvangrijk onderzoeksproject dat radicalisering en extremisme in Duitsland volgt. Volgens de onderzoekers heeft in 2025 ongeveer 45,1 procent van de moslims onder de 40 jaar ‘latente of manifeste islamistische opvattingen’.

De onderzoekers noemen de uitkomsten zelf ‘explosief’. Het rapport telt 598 pagina’s en wordt uitgegeven door het BKA. Het onderzoek wordt gefinancierd door verschillende overheidsinstanties, waaronder het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie voor Familie.

Politieke reacties: ‘maatschappelijke tijdbom’
De publicatie leidde direct tot politieke reacties. Wolfgang Kubicki van de liberale FDP waarschuwde op sociale media voor de gevolgen van de bevindingen. Hij sprak van een ernstig signaal voor de Duitse samenleving. ‘Deze studie moet alle alarmbellen laten afgaan. Het is een maatschappelijke tijdbom. We moeten niet alleen over migratie praten, maar ook over integratie en religie. Het beleid van naïef wegkijken heeft deze ontwikkeling bevorderd. De naïviteit moet stoppen.’

De politicus ging nog verder in zijn reactie. Hij stelde dat radicale ideeën niet verenigbaar zijn met de democratische rechtsstaat. ‘Iedereen die een kalifaat eist, is een vijand van de democratie. Vijanden van de democratie zonder Duits staatsburgerschap moeten het land verlaten.’

Onderzoekers zien sterke islamistische tendens
Het rapport maakt onderscheid tussen verschillende vormen van radicalisering. Een kleinere groep heeft volgens het onderzoek duidelijke islamistische overtuigingen. Onder moslims onder de 40 gaat het daarbij om 11,5 procent.

Daarnaast bestaat er een grotere groep met latente islamistische ideeën. Volgens het onderzoek gaat het daarbij om 33,6 procent van de jonge moslims. Samen vormen deze groepen 45,1 procent van alle moslims onder de 40 in Duitsland.

Islamonderzoeker Susanne Schröter gaf toelichting op deze bevindingen. Zij zei tegen Bild: ‘Islamisme-gevoelig betekent dat moslims islamistische interpretaties van de islam als juist beschouwen, zich aangetrokken voelen tot islamistische organisaties die dicht bij de Moslimbroederschap of het salafisme staan, de sharia verkiezen boven de grondwet en meestal ook antisemitische vooroordelen hebben.’ Volgens het rapport is de radicalisering onder jonge moslims versneld na de terroristische aanvallen van Hamas op 7 oktober 2023.

Vergelijkbare ontwikkelingen in Frankrijk
Ook in andere Europese landen zien onderzoekers soortgelijke trends. Een studie van het Franse onderzoeksbureau Ifop wijst eveneens op een groei van harde religieuze opvattingen onder moslims in Frankrijk.

Volgens dat onderzoek zegt 44 procent van de ondervraagde moslims dat zij ‘de regels van de islam’ belangrijker vinden dan ‘respect voor Franse wetten’. Onder jongeren van 15 tot 24 jaar loopt dat percentage op tot 57 procent.

Het onderzoek laat ook zien dat 38 procent van de Franse moslims alle of een deel van islamistische standpunten goedkeurt. Dat is een duidelijke stijging vergeleken met 1998, toen dat percentage nog 19 procent bedroeg.