Volgens CNV-bestuurder Roel van Riezen is de nieuwe werkwijze noodzakelijk door de aanhoudende personeelsproblemen. 'Dit is bittere noodzaak', stelt hij tegenover RTV Noord. De vakbond verwacht dat de geselecteerde gevangenen voldoende verantwoordelijkheid kunnen dragen. Ook FNV staat open voor de proef, zolang deze daadwerkelijk helpt om de werkdruk te verlagen.

Gevangenen krijgen minder toezicht
De proef wordt uitgevoerd in bestaande gevangenissen met normale beveiliging. Deelnemende gedetineerden krijgen meer zelfstandigheid en kunnen vaker meedoen aan activiteiten die hen voorbereiden op terugkeer in de maatschappij. Het personeel hoeft daardoor minder intensief toezicht te houden. Ook wordt onderzocht of gesprekken over gedrag en groepsdynamiek het aantal incidenten kunnen verminderen.

Niet iedere gevangene komt hiervoor in aanmerking. De deelnemers zijn geselecteerd aan de hand van verschillende voorwaarden en gecontroleerd door het Bureau Inlichtingen en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Daarnaast moesten zij een intakegesprek voeren en schriftelijk instemmen met gedragsafspraken.

Honderden vacatures bij gevangenissen
De proef komt voort uit een actieplan dat het ministerie van Justitie en Veiligheid in juni presenteerde. Nederlandse gevangenissen kampen sinds 2023 met een tekort aan beschikbare plaatsen. Dat komt onder meer door problemen met de doorstroom naar tbs-klinieken en een gebrek aan medewerkers.

Volgens DJI staan landelijk 940 voltijdsbanen open. Onderzoek van EenVandaag laat bovendien zien dat vier op de tien gevangenismedewerkers overwegen te vertrekken. Hoge werkdruk en geweld spelen daarbij een belangrijke rol.

Vakbonden waarschuwen voor personeelstekort
Hoewel de bonden mogelijkheden zien, blijven er zorgen bestaan. FNV benadrukt dat extra personeel en investeringen uiteindelijk noodzakelijk zijn. Ook wil de vakbond weten of de aanpak op grotere schaal kan worden toegepast.

Van Riezen waarschuwt dat personeelsbesparing niet het belangrijkste doel mag worden. 'Het doel moet natuurlijk niet zijn dat je het werk met zo weinig mogelijk mensen doet.' Volgens hem moet goede begeleiding van gevangenen vooropstaan.

De proef duurt een jaar en wordt daarna uitgebreid geëvalueerd. Vervolgens beslist DJI of andere gevangenissen dezelfde werkwijze gaan gebruiken. De gemeente Westerwolde geeft geen inhoudelijke reactie, omdat het om de interne bedrijfsvoering gaat.