Massaprotesten tegen AfD gebaseerd op claims die rechter nu afwijst
Het Duitse onderzoeksplatform Correctiv heeft een gevoelige nederlaag geleden in de rechtszaal. Een rechtbank in Berlijn heeft geoordeeld dat het medium bepaalde uitspraken over de omstreden bijeenkomst in Potsdam niet opnieuw mag verspreiden. Het gaat om beweringen dat daar zou zijn gesproken over de mogelijke uitzetting van twee miljoen migranten uit Duitsland en zelfs over het afnemen van het Duitse staatsburgerschap van burgers.
De uitspraak raakt een dossier dat in Duitsland maandenlang het politieke debat beheerste. De publicatie van Correctiv over een bijeenkomst in november 2023 leidde begin 2024 tot massale protesten tegen Alternative für Deutschland (AfD). Honderdduizenden mensen gingen de straat op. Ook politici van de toenmalige SPD-Groenen-FDP-regering en van de CDU sloten zich daarbij aan. De berichtgeving zette de AfD zwaar onder druk en bleef wekenlang het nieuws domineren.
Nu heeft het Landgericht Berlin in het voordeel geoordeeld van AfD-Bondsdaglid Gerrit Huy. De rechtbank verbood drie centrale passages uit de berichtgeving van Correctiv. Volgens de rechter ging het niet om beschermde journalistieke meningen, maar om onjuiste feitelijke beweringen. Daarmee krijgt de zaak een nieuwe wending, omdat juist die passages een grote rol speelden in de publieke verontwaardiging rond de bijeenkomst.
Onder de verboden formuleringen valt onder meer de stelling dat op de bijeenkomst een “masterplan voor de uitzetting van Duitse burgers” zou zijn gepresenteerd. Ook mag Correctiv volgens de uitspraak niet meer stellen dat er sprake was van een “idee om burgers hun nationaliteit af te nemen”. Verder werd een bewering verboden die via een andere aanwezige aan Huy werd toegeschreven, namelijk dat zij zelf zou hebben voorgesteld om Duits staatsburgerschap af te nemen van mensen met een dubbele nationaliteit.
Correctiv had zich beroepen op journalistieke vrijheid en stelde dat deze passages toelaatbare oordelen of duidingen waren. De Berlijnse rechter ging daar niet in mee. Volgens de rechtbank waren dit geen meningen, maar feitelijke claims die niet standhouden. Dat oordeel is politiek explosief, omdat het juist deze onderdelen van het verhaal waren die bij een groot publiek de indruk wekten dat in Potsdam in het geheim aan een vergaand “remigratie”-plan werd gewerkt.
De bijeenkomst in Potsdam vond plaats in een hotel en was georganiseerd door zakenman Gernot Mörig. Aanwezig waren onder anderen AfD-politici, waaronder Gerrit Huy, en de Oostenrijkse activist Martin Sellner van de Identitaire Beweging. Correctiv schilderde de ontmoeting in januari 2024 af als een soort geheime samenzwering tegen Duitsland, onder de kop Geheim plan tegen Duitsland. Volgens het medium ging het debat veel verder dan regulier uitzettingsbeleid en werd ook gesproken over het verdrijven of denaturaliseren van Duitse burgers die niet zouden assimileren.
De deelnemers hebben dat altijd ontkend. Zij stellen dat het ging om een besloten gesprek over beleidsideeën en niet om een geheim draaiboek. Ook hebben zij volgehouden dat Sellner niet heeft gepleit voor het uitzetten van Duitse burgers. Huy verklaarde voor de rechter bovendien dat zij “nauwelijks iemand” kende op de bijeenkomst en niet wist dat Sellner daar zou spreken. Daarmee probeert zij afstand te nemen van de lading die later aan het overleg werd gegeven.
Advocaat Carsten Brennecke, die Huy bijstond, sprak na afloop van een harde nederlaag voor Correctiv. Volgens hem is het Correctiv-verhaal “als een kaartenhuis ingestort”. Ook zei hij dat de boodschappen die “duizenden Duitsers bang maakten” en de straat op dreven, nu “van tafel zijn, verboden en juridisch verboden verklaard”. Daarmee zet hij zwaar aan, maar duidelijk is wel dat de uitspraak de geloofwaardigheid van delen van de oorspronkelijke publicatie aantast.
Bij Correctiv reageerde hoofdredacteur Justus von Daniels verrast. Hij wees erop dat eerdere procedures in Hamburg op onderdelen juist gunstiger voor zijn medium uitpakten. Volgens hem blijft de “onbetwiste kern van de feiten” uit het onderzoek overeind en zijn slechts “twee journalistieke waarderingen” geraakt. Correctiv heeft al laten weten in beroep te willen gaan, waardoor de juridische strijd nog niet voorbij is.
De Berlijnse uitspraak staat bovendien niet op zichzelf. Eerder liepen al andere rechtszaken van deelnemers aan de bijeenkomst tegen Correctiv. In Hamburg boekte het medium deels succes tegen andere aanwezigen, zoals Mörig en staatsrechtjurist Ulrich Vosgerau. Maar ook die zaken zijn nog niet definitief afgerond en liggen eveneens onder vuur in hoger beroep. Daarmee groeit het Potsdam-dossier uit tot een juridisch gevecht over de grens tussen onderzoeksjournalistiek, feitelijke beweringen en politieke framing.
