De gesprekken zouden zich richten op praktische afspraken. Daarbij gaat het onder meer om identificatie van personen, reisdocumenten en logistieke coördinatie voor terugkeer. De bijeenkomst kan nog voor de zomer plaatsvinden en zal naar verwachting zowel EU-functionarissen als vertegenwoordigers van lidstaten samenbrengen. Sinds de val van Kaboel in 2021 zijn de verhoudingen bevroren. De Taliban namen toen de macht over na het instorten van de door het Westen gesteunde regering. De Europese Unie erkent het regime niet officieel. Daardoor is samenwerking op het gebied van migratie vrijwel stilgevallen.

Het gebrek aan contact zorgt voor grote problemen bij uitzettingen. Afgewezen asielzoekers en personen met een uitzetbevel kunnen vaak niet teruggestuurd worden. Zonder medewerking van de autoriteiten in Afghanistan ontbreekt het aan noodzakelijke documenten en afspraken.

Verschillende Europese landen hebben daarom al voorzichtig gezocht naar oplossingen. Duitsland sprak over operationele contacten bij gevallen met veiligheidsrisico’s. Oostenrijk pleitte herhaaldelijk voor hervatting van terugkeer. Ook landen als Nederland en Denemarken onderzochten indirecte kanalen voor identificatie en documentatie. Volgens betrokkenen gaat het daarbij om technische samenwerking, zonder politieke erkenning van het regime. Met de geplande gesprekken lijkt de Europese Unie nu een volgende stap te zetten. Het doel blijft beperkt tot praktische samenwerking rond migratie. Toch ligt het onderwerp gevoelig, omdat direct contact met de Taliban politiek en diplomatiek omstreden is.

Tegelijkertijd groeit de vrees voor een nieuwe migratiegolf richting Europa. Analisten wijzen op de situatie in Iran. Door oplopende spanningen en mogelijke conflicten kan daar instabiliteit ontstaan. Dat kan leiden tot een uitstroom van mensen. Iran telt bijna negentig miljoen inwoners. Zelfs een beperkte uittocht kan daardoor al grote gevolgen hebben. Opvallend is dat het niet alleen om kwetsbare groepen zou gaan. Ook stedelijke en relatief welgestelde groepen zouden kunnen vertrekken, net als minderheden die zich onveilig voelen.

De combinatie van vastgelopen terugkeerprocedures en mogelijke nieuwe instroom zet het Europese migratiebeleid verder onder druk. Lidstaten zoeken naar manieren om grip te houden op de situatie, terwijl politieke verdeeldheid blijft bestaan.