In het rapport van het Europese orgaan voor digitale diensten staat dat technologiebedrijven al systemen inzetten om dit soort gebruik automatisch te detecteren. Emoji’s worden daarbij gezien als onderdeel van bredere online dreigingen. Het rapport noemt dit een ‘systemisch risico’. Volgens de Europese Commissie gaat het niet alleen om woorden, maar ook om beelden en symbolen.

De Commissie benadrukt dat emoji’s niet altijd onschuldig zijn. In een onderbouwend bericht op sociale media stelt de Europese organisatie: ‘Een emoji is niet altijd gewoon een emoji’. Daarmee wordt bedoeld dat achter simpele pictogrammen soms verborgen boodschappen schuilgaan die lastig te herkennen zijn voor toezichthouders.

Emoji’s als middel om controle te ontwijken
Volgens de EU worden emoji’s gebruikt om bijvoorbeeld drugshandel te verhullen. Door symbolen te gebruiken in plaats van duidelijke taal, wordt detectie bemoeilijkt. Dit maakt het volgens de Commissie lastiger om online overtredingen op te sporen en aan te pakken.

Ook bij 'haatdragende uitingen' zouden emoji’s een rol spelen. Techbedrijf Meta stelt dat deze symbolen kunnen worden ingezet om dergelijke berichten te verhullen voor moderatiesystemen. Daardoor kunnen gebruikers volgens de EU bestaande regels van de Digital Services Act (DSA) omzeilen.

In de risicoanalyse van de EU staat hierover: ‘Bedreigende actoren blijven manieren zoeken om detectie en handhaving te ontwijken door gebruik te maken van gecodeerde taal met emoji’s en beledigingen, door bepaalde woorden te vermijden of andere strategieën toe te passen die het voor technologie moeilijk maken om mogelijke overtredingen te detecteren’. Daarmee wijst de EU op een voortdurende strijd tussen gebruikers en toezichthouders.

Daarnaast wordt benadrukt dat taalgebruik snel verandert. ‘Omdat de soorten inhoud en termen die voor haatspraak worden gebruikt voortdurend veranderen, blijft het moeilijk om dit consequent te detecteren en te handhaven’. Dit maakt handhaving volgens de EU complex en tijdrovend.

Groeiende kritiek en zorgen over vrijheid
De plannen maken deel uit van een bredere Europese strategie om internetgebruik strenger te reguleren. Er wordt ook gesproken over extra beperkingen op sociale media en het gebruik van digitale leeftijdsidentificatie. Ierland wil hierin een voortrekkersrol spelen wanneer het het voorzitterschap van de Europese Raad op zich neemt.

Critici waarschuwen dat deze ontwikkelingen gevolgen kunnen hebben voor de vrijheid van meningsuiting. Zij vrezen dat strengere controle op taalgebruik, inclusief emoji’s, kan leiden tot verdere beperkingen van wat mensen online mogen zeggen. Volgens hen bestaat het risico dat systemen te ruim worden ingezet en ook onschuldige communicatie raken.

Daarnaast wijzen zij erop dat de grens tussen illegale inhoud en vrije expressie niet altijd duidelijk is. Wanneer ook symbolen en indirecte vormen van communicatie onder toezicht vallen, kan dat volgens critici leiden tot onzekerheid bij gebruikers.