De maatregel leidt tot felle politieke spanning. Vooral Italië maakt zich zorgen. Premier Giorgia Meloni, die juist strengere Europese migratieregels wil, vreest gevolgen voor het Schengengebied. Dat gebied kent geen vaste paspoortcontroles tussen veel EU-landen.

Botsing binnen Europa
Sánchez verdedigt de amnestie als een noodzakelijke stap voor Spanje. Volgens hem helpt de regeling bij economische groei en het beschermen van de pensioenen. Migranten spelen volgens de Spaanse regering een rol in sectoren als horeca en ouderenzorg.

De Europese Commissie probeerde zorgen van andere lidstaten te beperken. Brussel stelde dat de verblijfsvergunningen alleen voor Spanje gelden. Zij geven dus niet automatisch recht op verblijf in andere EU-landen.

Toch blijft de onrust groot. De regeling komt op een moment dat Brussel juist werkt aan een stevigere aanpak van illegale migratie. Het Europees Parlement nam deze maand ontwerpwetgeving aan om uitzetting van afgewezen asielzoekers makkelijker te maken.

Massale aanvragen
Illegale migranten konden vanaf 16 april een aanvraag indienen. Zij moesten aantonen dat zij vijf maanden achter elkaar in Spanje hadden verbleven. Ook moesten zij een schoon strafblad hebben.

Wie wordt toegelaten, krijgt een verblijfsvergunning voor één jaar. Daarbij hoort ook een werkvergunning. Half juni hadden meer dan 360.000 mensen al een voorlopige verblijfsvergunning gekregen.

De amnestie leidde tot lange rijen bij aanvraagcentra. Pro-migratieorganisaties riepen mensen op hun aanvraag vóór 30 juni in te dienen. Dat gold ook wanneer hun dossier nog niet compleet was.

Volgens die organisaties moesten migranten niet buiten de regeling vallen door ‘bureaucratische obstakels’. Het ging onder meer om mensen uit Mali, Iran, Venezuela, Algerije en Nigeria. Zij konden zich eerst aanmelden en later ontbrekende papieren aanvullen.

Verzet van rechts
De Spaanse rechtse partijen Partido Popular en Vox zijn tegen de regeling. Het is de zevende Spaanse amnestie sinds de jaren tachtig. De huidige legalisatie is groter dan de Spaanse amnestie van 2005, toen 500.000 mensen werden geregulariseerd.

Ook is de regeling groter dan de Italiaanse amnestie van 2002, waarbij 634.700 illegale migranten verblijf konden krijgen. Alleen de Amerikaanse amnestie onder Ronald Reagan in 1986 was groter. Toen kregen 2,7 miljoen illegale migranten een legale status.

De politieke druk op Sánchez neemt toe. Partido Popular staat in peilingen zeven procentpunten voor op de socialistische partij van Sánchez. Vox staat derde met 18 procent.

De zaak ligt nu ook bij het Spaanse Hooggerechtshof. Dat onderzoekt of de regeling botst met Europese regels, waaronder het Migratie- en Asielpact en de Terugkeerrichtlijn. Als de zaak naar het Hof van Justitie van de EU gaat, kan de amnestie tijdelijk worden stilgelegd.