NOS koppelt vrouwenbesnijdenis los van islam: 'Het is cultuurgebonden'
De NOS waarschuwt voor een groeiend risico op vrouwenbesnijdenis tijdens de zomervakantie, maar stelt daarbij nadrukkelijk dat de praktijk niets te maken heeft met de islam. Dat is een opvallende formulering. Want hoewel vrouwenbesnijdenis formeel geen islamitisch voorschrift is, komt de praktijk in de huidige wereld vooral voor in landen en gemeenschappen waar de islam een dominante rol speelt, zoals Somalië, Soedan, Egypte, Mali en Eritrea.
Volgens de NOS lopen naar schatting 2600 meisjes in Nederland direct risico op genitale verminking. Vooral vakanties naar het land van herkomst vormen een gevaarlijk moment. Families bezoeken dan verwanten in landen waar meisjesbesnijdenis nog altijd voorkomt. Juist daar kan de druk op ouders groot worden.
‘We dachten dat het een meisjesfeestje was’
De NOS spreekt onder meer met Lubna Abdul, die opgroeide in Soedan. Zij werd op haar achtste besneden. De dag begon voor haar als iets feestelijks. Ze kreeg cadeautjes en zakgeld. “We dachten dat het een meisjesfeestje was”, vertelt ze.
Maar daarna werd ze zonder verdoving besneden. Het knopje van haar clitoris en haar vulvalippen werden afgesneden. Pas toen Abdul dertig jaar geleden naar Nederland kwam, sprak ze er voor het eerst over met een hulpverlener.
Toen kwamen de herinneringen terug. “De geur, het gezicht van de vrouw die het uitvoerde, mijn tante die me vasthield.” De gevolgen zijn blijvend. Abdul kan door de ingreep nog altijd niet fietsen.
NOS: ouder dan islam en christendom
In het artikel benadrukt de NOS dat meisjesbesnijdenis geen medische noodzaak heeft en “in geen enkele religie verplicht” wordt gesteld. De praktijk zou ouder zijn dan islam en christendom en vooral cultuurgebonden zijn.
Dat klopt in formele zin: er is geen algemene religieuze verplichting binnen de islam die meisjesbesnijdenis overal voorschrijft. Toch blijft de geografische werkelijkheid opvallend. De zwaarste en meest hardnekkige vormen komen vooral voor in landen met grote islamitische bevolkingen of islamitische staatsstructuren. Somalië, Soedan, Egypte en Mali worden vaak genoemd als risicolanden.
Dat maakt de kwestie gevoelig. Want wie alleen zegt dat vrouwenbesnijdenis “niets met religie te maken heeft”, laat een belangrijk deel van de maatschappelijke werkelijkheid buiten beeld: de praktijk wordt juist in bepaalde islamitische landen en migrantenkringen nog sterk door sociale, culturele en soms religieus gelegitimeerde normen gedragen.
Volgens onderzoeker Annemarie Middelburg is die druk uit het buitenland groot. “Zelfs gezinnen die hier al twintig jaar wonen voelen de druk om de culturele, sociale en gendernormen na te leven die in hun eigen familie gangbaar zijn,” stelt ze bij NOS.
