Daarmee kreeg een lokaal initiatief plots een landelijke lading. Wat begon als een bericht over een meet-and-greet met Sinterklaas en traditionele pieten, eindigde in een journalistieke draai van 180 graden. Eerst kreeg de organisatie ruimte om haar plannen uit te leggen. Daarna stelde de krant dat er te weinig kritische vragen, context en andere perspectieven waren toegevoegd.

Positief artikel verdwijnt offline
Het oorspronkelijke artikel verscheen in de editie Dagblad voor West-Friesland en op de website. Daarin werd beschreven hoe in Medemblik opnieuw ruimte ontstaat voor een Sinterklaasfeest met traditionele Zwarte Piet.

Volgens organisator Stephanie begon het initiatief klein. Vorig jaar kwamen er 25 traditionele pieten naar een meet-and-greet bij Mandy & Macy’s Bieb. Oude pakken werden weer uit de kast gehaald. Mensen reageerden emotioneel, zei zij. “Huilend van geluk werd meermaals uitgesproken: ‘Dat ik dit nog mag meemaken!’”

Voor dit jaar hoopt de organisatie op ongeveer vijftig zwarte pieten en een ruimte waar 250 bezoekers terechtkunnen. Het feest moet gratis blijven, maar daarvoor is nog financiële steun nodig.

Stephanie benadrukte in het artikel dat roetveegpiet niet hoeft te verdwijnen. Volgens haar kunnen beide vormen naast elkaar bestaan. “De roetveegpiet hoeft niet te verdwijnen, deze kan prima bestaan naast Zwarte Piet. Als het verhaal eerlijk verteld wordt, kunnen mensen gewoon kiezen.”

Hoofdredactie biedt excuses aan
Na publicatie kwam het Noordhollands Dagblad met een rectificatie. Hoofdredacteur Corine de Vries schreef dat het artikel niet voldeed aan de journalistieke zorgvuldigheid die lezers mogen verwachten.

Volgens haar kreeg de woordvoerder van de organisatie “uitgebreid ruimte” om standpunten en plannen uiteen te zetten, zonder voldoende kritische vragen, context en andere perspectieven.

De krant stelde dat het debat over Zwarte Piet al jaren speelt en diepe sporen heeft nagelaten in de samenleving. Ook wees de hoofdredactie erop dat de landelijke intocht afscheid heeft genomen van Zwarte Piet en dat roetveegpiet “vrijwel overal de nieuwe norm” is geworden.

“Wij realiseren ons dat lezers zich door het artikel geschokt, gekwetst of teleurgesteld kunnen hebben gevoeld. Aan hen bieden wij onze excuses aan”, schreef De Vries.

‘Journalistieke achtbaan’
Tjeu Berlijn, fractievoorzitter van Hart voor Medemblik, reageert verbaasd op de draai van de krant. In een reactie aan NieuwRechts spreekt hij van een “journalistieke achtbaan”. “Eerst staat het initiatief groot op de voorpagina, een paar uur later volgen er diepe excuses van de hoofdredactie en vervolgens wordt er een zwaar theoretisch artikel achteraan gestuurd waarin de organisatie direct in een twijfelachtig daglicht wordt gezet. Dat is nogal een zwiep binnen 24 uur.”

Volgens Berlijn moet Medemblik vooral zelf kunnen bepalen hoe het feest wordt gevierd. “Wat ons betreft is het simpel: laat Medemblik gewoon Medemblik zijn. Inwoners hebben de vrijheid om een traditioneel kinderfeest te vieren op de manier die zij willen. Als mensen dit met goede intenties voor de kinderen willen organiseren, dan is dat prima. Laten we er vooral nuchter mee omgaan en ons niet gek laten maken door de dynamiek van de media.”

Nieuw artikel met deskundigen
Na de rectificatie kwam het Noordhollands Dagblad met een nieuw artikel. Daarin werd het initiatief niet langer vooral als lokaal feest beschreven, maar als onderwerp van een bredere maatschappelijke discussie.

De krant sprak met deskundigen over de vraag hoe een alternatieve Zwarte Pieten-viering vandaag de dag moet worden geduid. Sociaal antropoloog Markus Balkenhol stelde dat Medemblik een van de plekken is die laat zijn overgestapt op roetveegpieten.

Historicus Coen van Galen verklaarde de behoefte vooral vanuit jeugdsentiment. Volgens hem gaat het om volwassenen die warme herinneringen hebben aan het Sinterklaasfeest van vroeger en dat willen behouden. Hij noemt dat “the resistance to change”, oftewel weerstand tegen verandering.

Ook stelde hij dat kinderen tussen twee en zeven jaar inmiddels niets anders kennen dan roetveegpieten. “Het heeft dus niks met de jeugd te maken.”