Het Tulpfonds werd in 2025 opgericht door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en onderzoeksorganisatie NWO. Beide organisaties leggen 25 miljoen euro in. Een Nederlandse instelling kan per onderzoeker maximaal één miljoen euro ontvangen voor een periode van vijf jaar. Het officiële criterium is wetenschappelijke topkwaliteit.

Vooral onderzoekers uit Verenigde Staten
In de eerste ronde, waarvan de toekenningen in juli 2026 bekend werden, kregen 34 wetenschappers steun. Van hen komen of werken er 29 in de Verenigde Staten. Zij zijn verbonden aan instellingen als Harvard, Stanford, Yale, Columbia, Vanderbilt en het National Cancer Institute.

Uit NWO-cijfers die NieuwRechts heeft ingezien, blijkt dat 26 van de 34 toekenningen betrekking hebben op medische, technische, natuurkundige of andere exacte wetenschappen. Het gaat onder meer om onderzoek naar kanker, hart- en vaatziekten, immunologie, genetica, kunstmatige intelligentie, sterrenkunde, nanotechnologie en kernfusie.

De overige acht aanvragen richten zich geheel of gedeeltelijk op vakgebieden als politicologie, internationaal recht, cultuurgeschiedenis, ontwikkelingsstudies, sociologie, bestuurskunde, genocideonderzoek en culturele antropologie. Omdat de namen van de meeste betrokken onderzoekers niet bekend zijn, is niet te verifiëren of zij inderdaad geen progressieve signatuur hebben.

Het fonds is opgezet tegen de achtergrond van zorgen over academische vrijheid. Daarbij wordt vooral gekeken naar de situatie onder de Amerikaanse president Donald Trump. Zijn regering bezuinigde op subsidies en voerde beleid tegen programma’s rond gender en diversiteit en ander 'woke-beleid'. Ook zouden naar verluidt visumproblemen onderzoekers raken.

Voorstanders noemen de komst van de wetenschappers winst voor de Nederlandse kenniseconomie. Het geld moet onderzoek op terreinen als kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologie, gezondheid, klimaat, energie en democratie versterken. Critici spreken echter over de import van linkse en activistische wetenschappers. Zij wijzen er ook op dat Nederlandse universiteiten tegelijkertijd met bezuinigingen kampen.

Maisha Wester
Een van de bekende namen is Maisha Wester. Zij verruilt Indiana University Bloomington voor de Universiteit Leiden. Wester onderzoekt de Afrikaanse diaspora, anti-zwart racisme en raciale beelden in gothic- en horrorliteratuur.

Wester heeft gezegd dat ras biologisch niet bestaat, maar maatschappelijk wel grote invloed heeft. ‘Biologisch gezien bestaat er niet zoiets als ras. Mensen verschillen van huidskleur, maar verder zijn er geen fundamentele verschillen... Ras is een fictie, maar wel eentje die een enorm sterke greep heeft op onze cultuur. Door verschillen tussen rassen te fabriceren en zondebokken te creëren worden groepen tegen elkaar opgezet.’

Ook persoonlijke ervaringen speelden volgens haar mee bij haar vertrek uit de Verenigde Staten. ‘Mijn man en ik hebben allebei te maken gehad met racisme en intimidatie... In zo’n omgeving willen we onze dochter niet laten opgroeien’, zei Wester. Door haar onderzoek en publieke uitspraken heeft zij een duidelijk links en activistisch profiel.

Kelly Holley-Bockelmann
Astrofysicus Kelly Holley-Bockelmann verhuist van Vanderbilt University naar ruimteonderzoeksinstituut SRON in Leiden. Zij doet onderzoek naar zwarte gaten en zwaartekrachtgolven. Daarnaast zet zij zich al jaren in voor meer vrouwen en minderheden binnen de sterrenkunde.

Holley-Bockelmann uitte kritiek op anti-transwetten, beperkingen rond abortus en het wetenschappelijke klimaat onder Trump. Over de gevolgen daarvan zei zij: ‘Dat voelde niet goed op een persoonlijk niveau, maar zat bovendien mijn onderzoek dwars.’ Naast haar werk als astrofysicus heeft zij daarmee een uitgesproken progressief profiel rond diversiteit, gender en inclusie.

Marieke Kleemans
Ontwikkelingseconoom Marieke Kleemans vertrekt van de Universiteit van Illinois naar de Universiteit Utrecht. Zij onderzoekt armoede en ongelijkheid in ontwikkelingslanden. Kleemans wees onder meer op de ontmanteling van de Amerikaanse ontwikkelingsorganisatie USAID.

‘Alles bij elkaar maakte dat het toekomstperspectief in de VS er niet aantrekkelijker op’, stelde zij. Haar kritiek richt zich vooral op bezuinigingen op ontwikkelingshulp en de groeiende aandacht voor binnenlandse belangen. Haar profiel is minder activistisch, maar haar standpunten sluiten aan bij een progressieve visie op internationale samenwerking.

Itamar Mann
Itamar Mann verhuist van de Universiteit van Haifa naar de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij doet onderzoek naar internationaal recht, migratie, maritiem recht en mensenrechten. Mann is kritisch over het Israëlische beleid rond Gaza.

Hij verklaarde: ‘In Israël rapporteerde ik als jurist voor mensenrechtenorganisaties. Dat is steeds moeilijker geworden door de oorlog in Gaza. Er is wetgeving in de maak die het strafbaar moet maken wat ik deed.’ Mann heeft daarmee een duidelijk links mensenrechtenprofiel en richt zich op politiek gevoelige onderwerpen als migratie en Gaza.

Arun Saldanha
Arun Saldanha gaat van de Universiteit van Minnesota naar de Open Universiteit in Heerlen. Zijn onderzoek draait om ras, klasse en kolonialisme.

Zijn wetenschappelijke werk bevindt zich duidelijk binnen de radicaal-linkse kritische theorie. Die academische stroming richt zich vaak op machtsverschillen, onderdrukking en ongelijkheid. Daarmee past zijn onderzoek in een uitgesproken linkse academische hoek.

Niet alle geselecteerde onderzoekers hebben een uitgesproken politiek profiel. Zo heeft Miguel González Lozano, afkomstig van Harvard Medical School, een neutraler profiel. Hij zal zijn onderwerp vervolgen aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij houdt zich bezig met celbiologie en heeft weinig openbare politieke verklaringen afgelegd.

De namen van de meeste overige onderzoekers zijn nog niet openbaar gemaakt. NWO en de betrokken instellingen wijzen daarbij op privacy en lopende procedures. Daardoor blijft voorlopig onduidelijk wie het grootste deel van de 34 geselecteerde ‘topwetenschappers’ precies zijn.