De 21-jarige Ballout reed met een bestelwagen in op de Pride-optocht. Daarbij kwam één vrouw om het leven en raakten 29 mensen gewond. De aanval werd omschreven als een islamistische terreurdaad en heeft grote vragen opgeroepen over de Duitse rechtspraak en veiligheidsdiensten.

Veroordeeld, maar toch vrijgelaten
Ballout kreeg in mei een gevangenisstraf van één jaar en tien maanden. De rechtbank paste het jeugdstrafrecht toe en legde de straf voorwaardelijk op. Het Openbaar Ministerie had drie jaar onvoorwaardelijke celstraf geëist en ging direct tegen het vonnis in beroep.

Minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt begrijpt niet waarom Ballout op vrije voeten kwam. ‘Het is zeker onbegrijpelijk dat, gezien het gevaar in deze zaak, een voorwaardelijke straf werd opgelegd.’ De regering heeft nu opdracht gegeven om de regels voor voorwaardelijke straffen te onderzoeken.

Ballout was eerder naar Libanon gereisd om zich bij Islamitische Staat aan te sluiten. Daar kreeg hij van een militaire rechtbank drie maanden gevangenisstraf, onder meer wegens het aanzetten tot religieuze en sektarische strijd. Na zijn uitzetting werd hij in Berlijn opgepakt voor het voorbereiden van ernstig staatsgevaarlijk geweld en het verspreiden van IS-propaganda.

Rechtbank zag bijzondere omstandigheden
De Duitse rechter kon de straf opschorten omdat deze korter was dan twee jaar. Ook vond de rechtbank dat er bijzondere omstandigheden waren. Ballout had drie maanden in Libanon vastgezeten en daarna zes maanden in Duitsland in voorarrest doorgebracht.

De rechtbank hield daarnaast rekening met zijn bekentenis en zijn verklaring dat hij afstand had genomen van IS. Binnen het Duitse jeugdstrafrecht weegt een schuldbekentenis zwaar als teken van inzicht en berouw. Door het beroep van het Openbaar Ministerie werd de uitvoering van de veroordeling uitgesteld en kwam Ballout in mei vrij.

Bondskanselier Friedrich Merz uitte scherpe kritiek op de veiligheidsdiensten. ‘Ik kan niet begrijpen hoe ik mijn mobiele telefoon overal ter wereld kan volgen, of daarmee bijvoorbeeld de locatie van mijn iPad kan bepalen, terwijl het voor Duitse veiligheidsdiensten zogenaamd onmogelijk of technisch onhaalbaar is om op dezelfde manier vast te stellen waar personen verblijven die als veiligheidsrisico zijn aangemerkt.’ Volgens Merz moet worden onderzocht hoe Ballout ongehinderd bij de parade kon komen.

Mogelijk strengere terreurwetgeving
Ministers en politievakbonden willen terrorisme en extremisme mogelijk uitzonderen van de regels voor voorwaardelijke straffen. Dat zou zowel voor volwassenen als voor veroordeelden onder het jeugdstrafrecht moeten gelden. Ook wordt besproken of terreurverdachten tijdens een beroep van het Openbaar Ministerie vast moeten blijven zitten.

Daarnaast liggen verplichte psychiatrische en veiligheidsonderzoeken op tafel. Die beoordelingen zouden nodig kunnen worden voordat een extremist een gunstige inschatting krijgt en wordt vrijgelaten. Ballouts zaak staat daarbij niet op zichzelf.

In 2020 pleegde de twintigjarige Syriër Abdullah H.K. een dodelijke mesaanval in Dresden. Ook hij was eerder veroordeeld voor steun aan IS en stond bekend als een groot veiligheidsrisico. Toch was hij enkele weken voor de aanval onder politietoezicht voorwaardelijk vrijgelaten.

Ballout werd na een klopjacht van twintig uur door de politie doodgeschoten. Zijn vader Tawfik nam later afstand van de opvattingen van zijn zoon. ‘Wij zijn sjiieten. Wij steunen Islamitische Staat niet’, zei hij, waarna hij over zijn zoon verklaarde: ‘Hij was gehersenspoeld.’