JA21 wil het dwangelement uit de spreidingswet halen. Van den Brink liet na het gesprek weten dat hij het liefst zonder dwang werkt en voldoende opvangplekken op vrijwillige basis wil regelen. Volgens berichtgeving van De Telegraaf reageerde D66 verrast op de uitspraken van de minister.

Tijdens de persconferentie na de ministerraad van vrijdag 16 oktober kreeg vicepremier en VVD-leider Dilan Yeşilgöz vragen over de kwestie. Zij bevestigde dat het kabinet met JA21 in gesprek is en benadrukte dat de standpunten dichter bij elkaar liggen dan mogelijk wordt gedacht.

"Niemand wil dwang overigens”, verklaarde Yeşilgöz. Volgens haar wil ook Van den Brink voorkomen dat gemeenten daadwerkelijk gedwongen moeten worden om asielzoekers op te vangen. Tegelijkertijd erkende ze dat er nog altijd onvoldoende opvangplaatsen beschikbaar zijn.

Dwang blijft voorlopig mogelijk
De uitspraken zijn opvallend omdat Van den Brink de afgelopen weken juist druk uitoefende op gemeenten die achterblijven bij hun opvangtaak. Eind september stonden 42 gemeenten onder verscherpt toezicht. De minister kondigde toen aan verdere stappen te kunnen zetten tegen gemeenten die onvoldoende opvangplaatsen realiseren.

De spreidingswet verplicht gemeenten om mee te werken aan de verdeling van asielopvang. Als gemeenten hun wettelijke taak niet uitvoeren, kan het Rijk uiteindelijk ingrijpen.

Yeşilgöz benadrukte dat het kabinet voorlopig vasthoudt aan de spreidingswet. Volgens het coalitieakkoord moet het dwangelement uiteindelijk verdwijnen, maar pas wanneer de asielinstroom voldoende is teruggebracht en er genoeg opvangplaatsen beschikbaar zijn.

JA21 wil echter nu al een schriftelijke garantie dat gemeenten niet gedwongen worden asielzoekers op te vangen. Van den Brink kan die toezegging niet doen. De gesprekken met JA21 lopen daarom nog, terwijl de spreidingswet voorlopig ongewijzigd van kracht blijft.