De Russische president Vladimir Poetin toonde in zijn toespraak daags voor de invasie in de Oekraïne een flinke aversie tegen het Westen en de “uitbreidingspolitiek” van de NAVO. Volgens Poetin is het Westen te ver gegaan en steunt het “nazi’s en nationalisten” in Oekraïne die fel anti-Russisch zouden zijn. Volgens voormalig commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif ligt de kwestie toch echt anders. Democratische landen hebben, zonder druk, zelf gekozen om lid van de NAVO te worden. 

Meneer De Kruif, wat vindt u van Poetins verwijt dat het Westen schuldig zou zijn aan dit conflict?
“Kijk we kunnen allemaal proberen excuses te zoeken voor Poetin waarom hij dit doet. Zijn gemoedstoestand, zijn geloof, dat zal allemaal wel maar de NAVO is niet opgeschoven naar het oosten. Maar er zijn landen die na de bevrijding van het juk van het Warschaupact op democratische wijze hebben gekozen om toe te treden tot de NAVO. Zo simpel is het. Het zijn democratische landen, een meerderheid van het volk heeft recht om te kiezen waar het bij wil horen. 

Poetin beroept zich op afspraken, die overigens nergens op papier zijn gezet, die zijn gemaakt tussen functionarissen uit het Westen en voorgangers van Poetin. De realiteit is dat Poetin de afgelopen jaren alleen maar met een expansie bezig is geweest. Met Georgië, met de Donbas, hij heeft enkele havens in Syrië. Het is een zeer vergezocht excuus van Poetin, er is geen enkel excuus om een autonoom, democratisch land binnen te vallen.”

Toch leeft ook de gedachte in het Westen dat de NAVO de agressor zou zijn. Hoe verklaart u dat?
“De enige reden dat we al 80 jaar vrede in Europa hebben is omdat we de NAVO hebben. Ik vind het een hele raar om te denken dat de NAVO de agressor zou zijn. Als Polen anders had willen kiezen, of bijvoorbeeld de Baltische staten, en geen lid had willen worden van de NAVO, dan was dat prima geweest. Maar het zijn niet de regeringen van die landen, maar de mensen zelf die bij de NAVO wilden. Dat zegt meer over hoe die landen aankijken tegen de Russen, dan over het gevoel van de Russen dat de NAVO een expansiedrift zou hebben. De NAVO is per definitie een defensieve organisatie.”

Welke zaken hadden het Westen en de NAVO volgens u wel anders kunnen doen?
“Wat we niet hadden moeten doen is onze conventionele kracht bij de strijdkrachten in West-Europa afbouwen. Want Poetin maakt gebruik van onze zwakte. En als wij een zwakke cyberstrategie hadden gehad, dan had hij daar misbruik van gemaakt. Wij zijn zo verzwakt op de grond, dat Poetin daar een analyse van heeft gemaakt en heeft gedacht: nu kan het! 

Dit is geen verwijt aan de politici die er nu zitten. Maar ik denk dat het heel hard nodig is om op strategisch beleid ook aan beleidsevaluatie te doen. Waarom zitten we in deze situatie en lopen we achter de feiten aan die Poetin reeds voor ons heeft gecreëerd? De kritische politicus en een kritisch parlement zou zich moeten afvragen waarom dit zo is. Onderzoek dat en kijk hoe je dat kunt voorkomen in de toekomst.”

U gaat dus niet mee in de golf van kritiek op ons Defensiebeleid die we de laatste dagen uit iedere hoek van de samenleving horen?
“Dit is een persoonlijk iets hoor, maar ik heb er moeite mee om mijn gelijk te halen over de lijken van Oekraïense soldaten. Nu komt plotseling de urgentie boven en roepen dat er wat moet gebeuren vind ik op zich heel erg goed. Maar probeer te analyseren waarom we in zo’n situatie terecht zijn gekomen. Alle rapporten lagen er. Of het nu kwam uit Den Haag of ergens anders. Er waren studies van Clingendael, van de adviesraad Internationale Vraagstukken. Alle studies lagen er. We hebben er alleen niet naar willen luisteren. Ik denk dat het voor nu veel belangrijker is om dit soort dingen in de toekomst te voorkomen. We moeten gaan evalueren hoe we in deze situatie zijn gekomen. Daar hebben we meer aan dan een blame game.”

In de samenleving groeit de angst voor een nucleaire dreiging, is deze angst terecht?
“Ik ben er niet zo bang voor, want volgens mij werkt afschrikking nog steeds. Zeker in verhouding tot Poetin werkt artikel 5 van de NAVO nog steeds. Garantie kan ik natuurlijk nooit geven. Overigens is het wel raar dat we ons nu ineens zo druk maken over een nucleaire dreiging. In Noord-Korea zit er al jaren een vent die dreigt met zijn vinger aan de knop."

Op welke zaken moet de politiek zich de komende dagen focussen?
“Landen moeten de Oekraïeners blijven helpen. Waar we met name kunnen helpen is bij de bevoorrading en de logistiek. Het Westen moet zeker ook de sancties handhaven, zo niet opvoeren richting Poetin. Dat is in elk scenario altijd goed. Ik vrees wel dat het effect van al deze maatregelen te laat is om een bezetting van de Oekraïne door Poetin te voorkomen.”