De parlementaire-enquêtecommissie oordeelde al hard over Rutte. Hij heeft voor Groningers 'niet het verschil gemaakt', terwijl dat 'wel op zijn plek' was geweest. De commissie stelde in haar verslag eind februari vast dat de premier 'wel verwachtingen wekt', maar die vervolgens niet waarmaakt. De vele excuses van Rutte leidden niet 'tot een wezenlijke verandering'.

Het vernietigende enquêterapport over de gaswinning in Groningen moet voor de premier alle reden geven om af te treden. Jarenlang kwam er geen schadevergoeding voor gedupeerden van bevingsschade, kwam er geen snelle afwikkeling van schadeclaims en kwam er al helemaal geen Groninger Gasfonds om Groningers optimaal mee te laten profiteren van het Groningse goud. Een absolute blamage! 

Nog erger: In het verleden werden veel schades ten onrechte afgewezen. En zelfs nu nog denkt het kabinet het te kunnen maken om die mensen niet alsnog te vergoeden. Mede door het handelen van Rutte is Groningen een provincie geworden waar inwoners zich tweederangsburgers voelen. Alle reden dus om Mark Rutte met pek en veren weg te sturen. Daartoe dien ik vandaag een motie van wantrouwen in. 

Naïeve feelgood politiek
Nog gevaarlijker dan het wanbeleid van Rutte, is de naïeve feelgood politiek die nu door de meeste partijen in de Tweede Kamer wordt bedreven. Hierdoor blijft, afhankelijk van de gasprijs, circa 500 miljard euro (!), in de grond zitten. Onbegrijpelijk omdat middenin een grote energiecrisis te laten gebeuren. Mensen kampen met torenhoge energierekeningen. Energiearmoede neemt hand over hand toe. Om dan weg te kijken bij de oplossing, namelijk het doorgaan met de gaswinning uit het Groninger gasveld op een verantwoord productieniveau van 12 miljard kubieke meter per jaar in combinatie met stikstofinjectie om de druk in het veld op peil te houden, is volstrekt onacceptabel. Het is technisch mogelijk om veilig gas te winnen maar op emotionele en politieke gronden heeft het kabinet een foute beslissing genomen die zowel de Groningers als de rest van Nederland in een diepe crisis heeft gestort.

Het frame waarbij steeds wordt uitgegaan van een Gronings ‘nee’ tegen de gasproductie, is bovendien onjuist. Er zijn voldoende signalen voor een ‘ja’. Zo wees een regionale peiling uit dat een meerderheid van de Groningers de gaswinning wil verhogen om minder afhankelijk te zijn van Rusland. Mensen uit het aardbevingsgebied bleken daar zelfs nog iets meer bereid toe te zijn dan mensen buiten het bevingsgebied. Een meerderheid in Nederland wil dit ook, zo bleek uit een peiling van Maurice de Hond in opdracht van BVNL. Hieruit blijkt dat 75 procent van de Nederlanders voor het winnen van Gronings gas is. En wat de denken van de petitie die oproept om de gasproductie te hervatten? Precies, die is meer dan 14.000 keer ondertekend. 

De pijn bij de Groningers zit hem in het geharrewar en het eindeloze gesteggel over compensatie. Dat moet snel en meer dan ruimhartig. Het is bizar en ronduit onacceptabel dat nog steeds niet alle bevingschades zijn gecompenseerd.

Referendum
Om te bepalen of we de revenuen van Klein Koeweit in de nabije toekomst wel of niet gaan benutten, is het organiseren van een referendum onder de bewoners van Noord-Groningen cruciaal. Laat hen beslissen over wél of geen gaswinning in het gebied. Hieruit moet duidelijk worden hoe groot de steun is voor het opnieuw produceren van gas. Ik verwacht hierbij dat een groot deel van de bewoners ervoor kiest om wél opnieuw gas te produceren, maar dan mét directe én forse investeringen  in de provincie.

Groningers moeten voelen dat het leven voor hen veel beter wordt bij hernieuwde gaswinning, bijvoorbeeld door de werkgelegenheid aan te jagen, o.a. middels investeringen in de Eemshaven. Door het openhouden van volwaardige ziekenhuizen. Het verbeteren van het voorzieningenniveau, waarbij we onder meer investeren in het belabberde openbaar vervoer in de Groningse regio. 

Gemiste kans
Een oud-Hollands gezegde luidt, geen oude schoenen weggooien voor je nieuwe hebt. Laten we dat, ten tijde van een energiecrisis, met het Groninger gasveld dan ook niet doen. Zeker omdat gaswinning in combinatie met injectie van water of stikstof seismische activiteit vrijwel tot nul reduceert en dus veilig is. Dat komt ook naar voren in een rapport van emeritus hoogleraar Wim Turkenburg, waarin gesteld wordt dat injecteren van bijvoorbeeld stikstof in leegkomende delen aardbevingen kunnen voorkomen. Ook hoogleraar David Smeulders bevestigt dat op deze manier het Groningse gas veilig gewonnen kan worden. Het Groningse goud in Klein Koeweit is echt te kostbaar om in de grond te laten zitten. Dat besluit zou een gemiste kans zijn. Voor Nederland, maar zeker voor Groningen. 

Wybren van Haga is namens BVNL lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal