De zingevingscrisis: de grootste uitdaging van mijn generatie

Opinie5 februari 2024 4 minuten Mirko Gerrits
Computer

Er is steeds meer aandacht voor toekomstige rampen, zoals een nucleaire oorlog. Maar raadslid Mirko Gerrits wijst op het gevaar van kunstmatige intelligentie (AI) en geavanceerde robotica. Deze vergaande technologie kan de mensheid niet alleen zijn zingeving ontnemen, maar ook zijn eigen menselijkheid, aldus Gerrits. Hij voorziet daarom een heikel punt in de komende jaren.

In de beginjaren van de industriële revolutie, toen het monotone ritme van de landbouw plaatsmaakte voor het mechanische gezoem van de fabrieken, veranderde de mensheid haar koers. Boeren, eens verbonden met het land, werden arbeiders in een snel draaiend rad van productie. Waarom? Omdat machines efficiënter waren dan de menselijke hand. De mechanisatie trok de gordijnen open naar een tijdperk van vooruitgang, maar het bracht ook uitdagingen met zich mee die tot op de dag van vandaag voortduren.

In de fabrieken werd de menselijke arbeid verdrongen door machines, maar al snel volgde de volgende transformatie. Fabrieken, die eerst afhankelijk waren van menselijke arbeid, werden zelf preciezer. Robots, geprogrammeerd voor nauwkeurige taken, namen het stokje over. En zo verplaatsten we ons van het platteland naar de fabriek en van de fabriek naar het kantoor. Een continue dans tussen mens en machine, waarbij de machine altijd de belofte van precisie en efficiëntie met zich meebracht.

De opkomst van AI
Nu staan we aan de vooravond van een nieuwe fase: de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) en geavanceerde robotica. Machines die niet alleen preciezer zijn dan mensen, maar ook slimmer. Het is een evolutionaire stap waarbij AI-gedreven robots op het punt staan bijna alles beter te doen dan mensen. Een realiteit die niet enkel economische verschuivingen met zich meebrengt, maar die de fundamenten van onze samenleving bedreigt.

De reactieve politiek van vandaag, gefocust op economie en fysiek welzijn, schiet tekort in het licht van deze dreiging. Waar de geschiedenis ons leert dat technologische vooruitgang zowel voor- als nadelen met zich meebrengt, lijkt het huidige politieke discours vooral gericht op het tastbare. De geestelijke dimensie wordt vergeten, terwijl de opkomst van AI de essentie van ons mens-zijn bedreigt.

Een recente brief van ministers Alexandra van Huffelen, Micky Adriaansens, en Robbert Dijkgraaf schetst een visie op generatieve AI namens Nederland. Een visie die voornamelijk de kansen benadrukt, zonder voldoende aandacht te schenken aan de schaduwzijden. Het lijkt een echo van een tijd waarin fabrieken als de ultieme vooruitgang werden gezien, zonder de gevolgen voor de arbeiders volledig te begrijpen. Alleen ditmaal met maatschappij ontwrichtend en wellicht onomkeerbaar gevolg.

De impact van AI is nu al voelbaar in sectoren zoals de creatieve industrie. Naar schatting zijn er ruim 81.000 bedrijven in de creatieve sector die geraakt zullen worden door specifiek generatieve AI. Stemacteurs zien hun opdrachten teruglopen, opdrachten voor logo-ontwerp nemen terug en banen in de muziekproductie worden geautomatiseerd. Hollywood was recentelijk getuige van stakingen, waarmee schrijvers eisten dat hun unieke creativiteit niet zou worden vervangen door kille algoritmes. Het is een voorbode van de strijd die ons te wachten staat, niet alleen op economisch gebied, maar ook op het gebied van menselijke creativiteit en zingeving.

De zingevingscrisis
De discussie over AI is geen simpele keuze tussen vooruitgang en stagnatie. Het is een keuze tussen het behouden van onze menselijkheid of het verliezen ervan aan de machine. We dreigen toeschouwers te worden in ons eigen systeem, passieve getuigen van de opmars van technologie, in plaats van actieve deelnemers die de koers bepalen. In deze tijd verdwijnen traditionele bronnen van zingeving, zoals religie, al steeds meer naar de achtergrond. We moeten oppassen dat onze banen, ondernemingen en passies - onze laatste vorm van zingeving - niet ook verdwijnen. Want wat blijft er dan nog over?

De zingevingscrisis is niet slechts een abstract concept, maar een reële uitdaging voor mijn generatie en de generaties na mij. We worden geconfronteerd met serieuze keuzes: gaan we deze technologische ontwikkeling omarmen zonder breder filosofisch perspectief op wat wij als mensheid willen worden of nemen we de tijd om de impact van AI op onze samenleving volledig te begrijpen en te sturen. Kan dat eigenlijk wel? Of zullen we zelfs moeten besluiten de technologie maar heel beperkt in te zetten? 

Techmiljardair Elon Musk is er al over uit, de oplossing is om onszelf te verbinden aan dezelfde technologie die ons anders zou vervangen. Hij heeft vorige maand het eerste persoon op aarde een hersenimplantaat toegediend met zijn bedrijf Neuralink. Veel mensen denken dat de mensheid zal eindigen met een ramp, klimaatverandering, een pandemie of een nucleaire oorlog, maar het eindigen van de mensheid is niet slechts een kwestie van overleven, maar ook van behouden wie we zijn. 

Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Hij schrijft op persoonlijke titel.

Meerartikelen

Markuszower
Nieuws

PVV'er Markuszower tóch geen minister van Migratie

PVV-Kamerlid Gidi Markuszower wordt toch geen vicepremier en minister van Migratie, na bezwaren van de veiligheidsdiensten. Dit maakt Geert Wilders bekend op X. De beoogde minister is nu PVV'er Marjolein Faber. De naam van Markuszower zong al een aan

Orbán
Nieuws

Hongarije krijgt enorme EU-boete vanwege streng migratiebeleid

Hongarije is door het Europees Hof van Justitie veroordeeld tot een boete van 200 miljoen euro wegens het weigeren van immigranten. Daarnaast moet het land voor iedere dag dat het zich niet conformeert aan het EU-beleid een extra boete van 1 miljoen

AfD
Nieuws

AfD alsnog niet welkom in Europese ID-fractie na ontslag lijsttrekker

Ondanks het ontslaan van hun lijsttrekker Maximilian Krah uit de delegatie, blijft de deur van de Europese ID-fractie gesloten voor de Alternative für Deutschland (AfD). Dit besluit werd genomen na overleg tussen prominente leden van de fractie, waar

Wilders Markuszower
Achtergronden

Prominente VVD'er hekelen beoogde PVV-ministers: 'Er lijkt geen ondergrens te zijn'

Binnen de VVD-gelederen is er veel consternatie ontstaan over twee beoogde PVV-ministers. De prominente VVD'ers maken zich 'grote zorgen' en hebben soms moeite om hun lidmaatschap niet op te zeggen, melden ze via sociale media. 'Er lijkt bijna geen o

Oekraïne
Achtergronden

Is dit de échte reden van oorlog Oekraïne? '12 biljoen dollar aan mineralen in grond'

De Amerikaanse senator Senator Lindsey Graham heeft opmerkelijk uitspraken gedaan over de rijkdom en natuurlijke hulpbronnen in Oekraïne. Volgens hem vormen de waardevolle mineralen van het land een centraal element in het conflict tegen Rusland. Ond

Klever
Nieuws

Hulporganisaties zien bui al hangen bij komst PVV-minister: vrezen voor zware bezuinigingen ontwikkelingshulp

Het voormalig Kamerlid Reinette Klever (PVV) wordt getipt als kandidaat voor de positie van minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. Dit wordt gemeld door bronnen in Den Haag aan de NOS. Haar standpunt over deze mogelijke rol is nog ond

Milei
Nieuws

Milei's plannen goedgekeurd in Congres. Gevolg: extreemlinkse rellen

Het spande erom. Het zeer ingrijpende hervormingsplan van de Argentijnse president Javier Milei is toch door de Argentijnse senaat gekomen. Met aanvankelijk 36 stemmen voor en 36 tegen leek het er even op of de president achter het net zou vissen. Vi

Timmermans
Nieuws

Biomassa-voorstander Timmermans maakt draai: ziet verbranden van hout niet meer als duurzaam

Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft besloten dat het verbranden van houtige biomassa niet langer als 'duurzame energiebron' moet worden beschouwd. Dit besluit komt als een opmerkelijke ommekeer, aangezien zelfs PvdA/GL-voorman Frans Timmermans n

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Guterres
Nieuws

VN-chef wil verbod op vervuilende reclames vanwege klimaatcrisis

VN-chef António Guterres roept op tot een verbod op alle reclame-uitingen van de fossiele brandstoffenindustrie. Dit is naar aanleiding van een recent VN-rapport, waarin staat dat klimaatrecords het afgelopen jaar opnieuw zijn gebroken en dat 2023 na

In 't Veld
Achtergronden

Zoveel wachtgeld krijgen vertrekkende Europarlementariërs

Binnenkort vertrekken zestien Nederlandse politici uit het Europese Parlement. Hoeveel wachtgeld ze krijgen, hangt af van hoe lang ze in het EU-parlement hebben gezeten. In een enkel geval kan dit oplopen tot maar liefst 200.000 euro. Ontdek hier all

Zwemmen
Nieuws

Transgender zwemmer verliest rechtszaak en mag voorlopig niet tegen vrouwen zwemmen

Het Hof van Arbitrage voor Sport (CAS) heeft een klacht van transgender zwemster Lia Thomas afgewezen. Thomas had het Zwitserse hof gevraagd om een beleid af te wijzen dat haar verhindert deel te nemen aan vrouwenraces bij elite-wedstrijden. In haar

Moskee
Nieuws

Moskeeën vrezen voor komst premier Dick Schoof: 'Hij wantrouwt ons'

Het samenwerkingsverband van regionale moskeekoepels, de K7, uit ernstige zorgen over de mogelijke benoeming van Dick Schoof als minister-president. Volgens de K7 heeft Schoof een reputatie die moslims zorgen baart. Zij wijzen op misstanden zoals de

Demo
Nieuws

Antifa protesteert na rechtse verkiezingsuitslag in Vlaanderen

De rechtse verkiezingsuitslag in Vlaanderen maakt veel los bij linkse actiegroepen. Daarom zijn er in een paar dagen tijd al drie demonstraties tegen 'extreemrechts' aangekondigd in Brussel. Volgens de lokale Antifa-afdeling is het belangrijk om een

Blaauw
Achtergronden

PVV hekelt 'activistische woke-cultuur' in onderwijs

PVV-Kamerlid Reinder Blaauw maakt zich grote zorgen om de staat van het onderwijs. Volgens hem ligt de focus te veel op politiek activisme in de collegezalen, in plaats van leskwaliteit en wetenschappelijke integriteit.  Volgens Blaauw verkeert het o

azc
Nieuws

Arnhemmers schrikken zich rot van komst nieuw azc: 'We kregen het te horen via een briefje'

Bewoners rondom het NH Rijnhotel in Arnhem voelen zich volledig overvallen door de komst van tweehonderd asielzoekers. Ze eisen concrete afspraken met de gemeente Arnhem en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) over veiligheid en overlast. Da

Omtzigt
Peiling

Vertrouwen in Omtzigt blijft maar kelderen

Bij de oprichting van de partij Nieuw Sociaal Contract (NSC) waren de verwachtingen hooggespannen. De partij peilde aanvankelijk 27 zetels, en maar liefst 81 procent van alle kiezers had vertrouwen in partijleider Pieter Omtzigt. Een half jaar na de

Zelensky
Nieuws

Zelensky geboycot in Duits parlement

Dinsdag sprak de Oekraïense president Zelensky voor het eerst in de Duitse Bondsdag. Maar dit werd niet door iedereen gewaardeerd: leden van kritische oppositiefracties verlieten de zaal tijdens zijn redevoering. Dit gebeurde eerder al in Zwitserland

Martin Bosma
De Bom

De absurde cancelbrigade in Amsterdam Zuid-Oost

De Bom verbaast zich over de Amsterdamse Zuidoost-stadscommissie die Kamervoorzitter Martin Bosma wil cancelen bij Keti Koti. Hij is wat hen betreft niet welkom. Normaliter zijn dit dezelfde mensen die iedereen de les lezen over inclusiviteit, maar n

Wilders
Nieuws

Wilders reist naar Brussel af voor gesprek met Europese rechtse leiders

PVV-leider Geert Wilders, de Italiaanse Lega-voorman Matteo Salvini en de Franse verkiezingswinnaar Marine Le Pen reizen woensdag naar Brussel. Ze zullen daar spreken over de toekomst van hun gezamenlijke fractie in het Europees Parlement. Dit bevest

Bosma
Nieuws

Amsterdamse commissie wil Kamervoorzitter Bosma weren bij Keti Koti

Een meerderheid van de stadsdeelcommissie Amsterdam-Zuidoost wil voorkomen dat Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma (PVV) aanwezig is bij de Nationale Herdenking Slavernijverleden. Dit blijkt uit een aangenomen motie van BIJ1 en Denk. Commissielid Dyl