Een van de meest opvallende kwesties waar In ’t Veld zich sterk voor maakte, is de weigering van Ursula von der Leyen om haar sms-verkeer tijdens de coronacrisis openbaar te maken. Het gebrek aan transparantie werd een juridische zaak, maar tegelijkertijd keurde het Europees Parlement zonder noemenswaardig protest de nieuwe Europese Commissie goed. Volgens In ’t Veld had dit de ultieme hefboom kunnen zijn om duidelijkheid te eisen: geen openbaarheid, geen goedkeuring van de Commissie. Dit schrijft journalist Chris Aalberts op zijn website.

Het vertrek van In ’t Veld uit D66 markeerde een breuk met de partij waar ze jarenlang gezichtsbepalend voor was. Haar kritiek dat D66 steeds minder kritisch werd op de Europese Commissie lijkt bewaarheid. Terwijl Von der Leyens app-verkeer een symbool werd van de noodzaak tot controle en transparantie, bleef de huidige D66-delegatie stil. Volt, met zijn belofte om politiek te vernieuwen, liet eveneens weinig van zich horen.

Von der Leyen erkent geheim contact met Pfizer-baas
In 2021 sloot de Europese Commissie onder leiding van Von der Leyen een van de grootste vaccindeals ooit. Met Pfizer werd een overeenkomst bereikt voor de levering van 1,8 miljard doses, een order ter waarde van ruim 35 miljard euro. Ondanks het grote belang van de deal is de exacte prijs nooit openbaar gemaakt, en een groot deel van de vaccins is inmiddels vernietigd vanwege verlopen houdbaarheidsdata.

De communicatie over deze deal verliep deels via persoonlijke SMS-berichten tussen Von der Leyen en Pfizer-CEO Bourla, volgens verklaringen van Bourla zelf. Deze berichten werden echter nooit als officiële documenten gearchiveerd. Een verzoek van journalist Alexander Fanta om toegang te krijgen tot de berichten werd afgewezen met het argument dat SMS’en te kortstondig zijn om als officiële documenten te worden beschouwd.

Fanta vocht deze beslissing aan bij de Europese Ombudsman, die oordeelde dat de Commissie niet het recht heeft om tekstberichten categorisch als niet-publiek te bestempelen. Toch bleef de Commissie bij haar standpunt, waarop The New York Times namens Fanta een juridische procedure begon.

De vraag of de berichten tussen Von der Leyen en Bourla nog bestaan, blijft onbeantwoord. Vorige maand in de hoorzetting ekende de Commissie dat er sms-contact is geweest tussen Von der Leyen en Bourla over de Pfizer-deal, maar is het onduidelijk of ze nog te traceren zijn. Het is niet de eerste keer dat Von der Leyen onder vuur ligt vanwege verdwenen berichten. In 2020 bleek dat zij als Duits minister van Defensie alle sms'jes op haar diensttelefoon had verwijderd tijdens een onderzoek naar de toewijzing van lucratieve consultancycontracten.

Niet alleen journalisten, maar ook lidstaten zoals Polen en Hongarije hebben zich aangesloten bij de juridische strijd om meer transparantie in de Pfizer-deal. Daarnaast loopt er een apart proces in België, waar een lobbyist toegang eist tot de communicatie tussen Von der Leyen en Bourla. De Europese Rekenkamer heeft eerder fouten vastgesteld in de onderhandelingen, en de Europese fraudewaakhond EPPO onderzoekt de zaak al sinds 2022.