Het kabinet stelt dat de voorgestelde wetgeving de AFM in staat zal stellen om consumenten beter te beschermen tegen financiële risico’s. Door toegang te krijgen tot gegevens van banken, verzekeraars, hypotheekadviseurs en andere financiële instellingen, zou de toezichthouder sneller kunnen signaleren welke klanten financieel kwetsbaar zijn. Het gaat hierbij om gevoelige informatie zoals inkomsten, uitgaven, leningen en levensverzekeringen.

Volgens de AP is deze verzameling van persoonlijke gegevens echter een inbreuk op de privacy van miljoenen mensen. “Je financiële gegevens behoren tot de meest persoonlijke, gevoelige gegevens die er zijn,” aldus AP-bestuurslid Katja Mur in een persverklaring. “Ze geven een inkijk in jouw leven en moeten echt goed worden beschermd.”

Privacyrisico’s en ontbrekende waarborgen
De AP stelt dat het wetsvoorstel onvoldoende waarborgen biedt om de privacy van mensen te beschermen. Zo ontbreekt een clausule die expliciet verbiedt dat gegevens worden gebruikt om personen te identificeren, ook wel bekend als ‘re-identificatie’. De toezichthouder eist dat gegevens die naar de AFM gaan eerst worden gepseudonimiseerd, zodat ze niet direct aan individuen kunnen worden gekoppeld. “Een verbod op ‘re-identificatie’ moet expliciet in de wettekst worden opgenomen,” benadrukt de AP.

Daarnaast is niet duidelijk hoe de AFM de verzamelde data zal gebruiken om haar toezicht te verbeteren. De AP wijst erop dat het kabinet niet concreet kan maken hoe deze data bijdragen aan beter financieel toezicht of consumentenbescherming.

Een ander punt van zorg is de mogelijkheid dat de AFM de verzamelde gegevens deelt met De Nederlandsche Bank (DNB). Hoewel de Wet op het financieel toezicht (Wft) onder bepaalde voorwaarden toestaat dat gegevens worden gedeeld tussen toezichthouders, blijft onduidelijk hoe dit in de praktijk zou gebeuren. Het wetsvoorstel gaat niet in op de voorwaarden waaronder de AFM data met DNB zou delen of hoe dit in lijn is met de bestaande regelgeving.

Eerdere kritiek van de AP
De huidige kritiek is niet de eerste keer dat de AP zich uitspreekt over datadeling in de financiële sector. Onlangs stuurde de toezichthouder ook een wetsvoorstel terug naar de tekentafel dat hypotheekverstrekkers zou verplichten gegevens over klanten te delen met DNB. Ook daar werden bezwaren geuit over het gebrek aan privacybescherming en de proportionaliteit van de maatregelen.

Minister Heinen van Financiën heeft een reactie ontvangen van de AP waarin wordt opgeroepen om het wetsvoorstel aan te passen. Tot dusver heeft het kabinet nog niet gereageerd op de specifieke punten van kritiek, maar het is duidelijk dat het voorstel opnieuw tegen het licht zal moeten worden gehouden.