Rutte benadrukte dat Europa en de NAVO nauwer moeten samenwerken. “We weten wat we moeten doen: meer investeren en meer hulp sturen naar Oekraïne,” verklaarde hij. De NAVO-chef stelde dat de samenwerking tussen de EU en de NAVO cruciaal is in de aanpak van internationale bedreigingen.

Eerder heeft Rutte al gepleit voor een verhoging van de NAVO-uitgaven naar 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Dit zou een aanzienlijke stijging betekenen van de huidige norm van 2 procent, die door veel landen nog niet wordt gehaald.

Rutte erkende dat een verhoging van het defensiebudget offers vraagt in andere sectoren, zoals zorg, pensioenen en sociale zekerheid. Hij wees erop dat Europese landen tot een kwart van hun bbp aan deze gebieden besteden. “Meer geld voor defensie betekent minder geld voor andere prioriteiten,” aldus Rutte.

Rutte's geheime deal?
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Fleur Agema heeft op Kamervragen antwoord gegeven over geheime NAVO-verplichtingen waar zij eerder naar verwees. De bewindslieden zijn kort na hun aantreden geïnformeerd over deze verplichtingen tijdens een geheime briefing door de AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Deze briefing vond plaats op het ministerie van Algemene Zaken en mag vanwege de geheimhoudingsplicht niet met de Tweede Kamer worden gedeeld.

De verplichtingen zijn het gevolg van een belofte die toenmalig premier Mark Rutte in juli 2023 deed tijdens de NAVO-top in Vilnius. Daar verbond hij Nederland aan de zogenaamde Resilience Objectives (RO’s), die zijn vastgelegd in het Vilnius Summit Communiqué. De RO’s hebben betrekking op uiteenlopende vitale sectoren, waaronder energie, opvang, zorg en transport.

Volgens Forum voor Democratie-politicus Pepijn van Houwelingen, die deze informatie naar buiten bracht, worden deze verplichtingen inmiddels “kabinetsbreed” in kaart gebracht en uitgewerkt door de NCTV. Van Houwelingen bekritiseert de geheimhouding en het feit dat de Tweede Kamer hierover niet wordt geïnformeerd.

De Resilience Objectives zijn richtlijnen van de NAVO die ervoor moeten zorgen dat lidstaten ook tijdens crises of aanvallen operationeel blijven. Het gaat daarbij om de waarborging van vitale infrastructuur en de continuïteit van essentiële diensten, zoals energievoorziening, zorgcapaciteit en transport. Hoewel deze doelstellingen in NAVO-verband zijn afgesproken, is het onduidelijk welke concrete maatregelen Nederland moet treffen en hoe groot de impact daarvan zal zijn op verschillende sectoren.

Het feit dat deze verplichtingen geheim worden gehouden, leidt tot bezorgdheid over de invloed van de NAVO op nationaal beleid. Bovendien rijst de vraag of het parlement nog wel voldoende controle kan uitoefenen op deze afspraken, gezien de geheimhouding van de briefing.

Zojuist antwoorden van het kabinet ontvangen naar aanleiding van onze vragen over de “NAVO-verplichtingen” waar minister Agema naar verwees. Wat blijkt?

Bewindslieden zijn op initiatief van Algemene Zaken een paar weken na hun aantreden op de hoogte gesteld van deze… pic.twitter.com/8ckOXEtQT3

— Pepijn van Houwelingen (@PvanHouwelingen) January 10, 2025