Tijdens zijn toespraak in München waarschuwde Zelensky voor een fundamentele verschuiving in de geopolitieke verhoudingen. Volgens hem kunnen Europese landen niet langer rekenen op Washington voor militaire steun. “Vanaf nu zullen de dingen anders zijn en Europa moet zich daaraan aanpassen,” zei de Oekraïense president. Zijn woorden kwamen in reactie op uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump, die Oekraïne geen NAVO-lidmaatschap in het vooruitzicht stelt en openlijk spreekt over onderhandelingen met Rusland.

Voor Zelensky is dit het bewijs dat Europa zijn eigen militaire toekomst in handen moet nemen. Hij stelt dat een Europees leger een noodzakelijke stap is en benadrukt dat dit niet in de plaats moet komen van de NAVO, maar een aanvulling daarop moet zijn. Zijn boodschap is duidelijk: Europa moet militair op eigen benen leren staan, omdat de VS niet per definitie garant blijven staan voor de verdediging van het continent.

D66 sluit zich aan bij oproep
In Nederland vindt Zelensky gehoor bij D66, een partij die zich al langer hard maakt voor een grotere rol van Europa op het gebied van defensie. Recente uitspraken van D66-politici laten een duidelijke verschuiving zien: van voorzichtig pleiten voor meer samenwerking, naar expliciete steun voor een Europees leger.

D66-fractievoorzitter Jan Paternotte roept op X op tot actie met de woorden: “Ja, het is tijd voor een Europees leger!” Hij volgt hierin zijn partijleider, Rob Jetten. Jetten vindt dat Nederland minder afhankelijk moet zijn van de VS en pleitte daarom vorige maand, tijdens zijn Europa-speech in Amsterdam, voor het opzetten van een Europese krijgsmacht.

Ja, het is tijd voor een Europees leger!

— Jan Paternotte (@jpaternotte) February 15, 2025

Een Europees leger is nodig “om als serieuze wereldmacht onze eigen broek op te houden en te beschermen wat ons lief is”, aldus Jetten. De financiering van deze miljardenuitgaven zou volgens hem moeten komen uit een gedeeltelijke schrapping van de voorgenomen verlaging van het eigen risico – een maatregel waar zijn eigen partij zich eerder hard voor maakte – en door hogere belastingen voor de rijken.

Deze oproep van Jetten komt in een bredere context van groeiende EU-defensieambities binnen D66. Eind 2023 pleitte toenmalig Defensieminister Kajsa Ollongren voor de aanstelling van een Eurocommissaris voor Defensie, die militaire samenwerking tussen EU-lidstaten zou moeten coördineren. Zij zag een belangrijke rol weggelegd voor de Europese Commissie in de standaardisering van wapen- en munitieproductie. “Het is goed dat de EU zijn militaire samenwerking opvoert vanwege de oorlog in Oekraïne,” zei ze destijds bij BNR.

De koerswijziging van D66 is opmerkelijk, zeker gezien de partijtraditie van Europese samenwerking zonder expliciet te pleiten voor een gezamenlijke krijgsmacht. Maar de vraag blijft: is een Europees leger daadwerkelijk haalbaar, of is het vooral een politiek statement in tijden van geopolitieke onzekerheid? Premier Dick Schoof wil in elk geval Nederlandse troepen naar Oekraïne sturen, stelde hij vorige week.