Provincie Gelderland wil bufferzones van 500 meter instellen rond kwetsbare natuurgebieden zoals de Veluwe. Binnen die zones moet de stikstofuitstoot fors omlaag. ‘Alle Gelderse bedrijven moeten aan de toekomstige stikstofnormen binnen de zonering gaan voldoen. Zo ook de boeren', aldus een woordvoerder van Mol.

Volgens de provincie krijgen ondernemers in eerste instantie hulp bij het behalen van de normen, bijvoorbeeld via innovatie of extensivering. Maar als vrijwillige maatregelen niet volstaan, kan er worden ingegrepen. ‘Uiteindelijk moeten alle bedrijven voldoen in 2035. Lukt dat niet, dan kun je overwegen het bedrijf te verplaatsen. In het uiterste geval zullen we handhavend moeten optreden', bevestigde de provinciewoordvoerder.

Honderden boeren in onzekerheid
Minister van Landbouw Femke Wiersma (BBB) zei in een Kamerdebat dat ze ‘notie’ had genomen van de aanpak van haar partijgenoot. Ze ging niet inhoudelijk in op de situatie. ‘De provincie heeft bevoegd gezag', reageerde ze op vragen van Kamerlid Laura Bromet (PvdA-GL).

Bromet wees erop dat tussen de 500 en 700 boeren in onzekerheid verkeren. LTO sloot zich hierbij aan. ‘Voor de betreffende boeren is dit fataal,’ stelde de organisatie.

Dat de BBB-gedeputeerde aanvankelijk handhaving niet uitsloot en zelfs gedwongen verplaatsing als optie zag, staat haaks op eerdere uitspraken van haar partij. BBB benadrukte eerder in Den Haag: ‘BBB is en blijft tegen onteigening van bedrijven, dus ook tegen onteigening van boerenbedrijven.’

Stikstofbeleid zet Nederland op slot
De uitspraak van de Raad van State in december zorgde ervoor dat provincies geen vergunningen meer mogen uitgeven zonder stikstofcompensatie. Om de vergunningverlening vlot te trekken, wil Gelderland de uitstoot rondom kwetsbare natuurgebieden zoals de Veluwe en Winterswijk fors terugdringen.

Volgens de provincie zijn maatregelen dichtbij de bron het meest effectief. Ammoniak en stikstof slaan neer in de directe omgeving van de uitstootbron. Door daar de uitstoot te verminderen, wordt de schade aan de natuur het sterkst beperkt.

Grote impact op boeren en bedrijven
Het Gelderse provinciebestuur wil dat boeren, woningbouw en industrie bijdragen aan de stikstofreductie in de bufferzones. De uitstoot op de Veluwe moet tussen de 60 en 70 procent omlaag. De exacte doelstellingen moeten uiterlijk in 2035 zijn behaald. Ondernemers mogen zelf bepalen hoe ze hun uitstoot verminderen.

LTO-bestuurder Bert Zandman is kritisch. ‘Ik kan niet begrijpen waarom een provincie vooruitloopt op landelijk stikstofbeleid dat in Den Haag nog wordt uitgedokterd. Voor de betreffende boeren is dit fataal.’ Hij wijst erop dat een reductie van 60 tot 70 procent nauwelijks haalbaar is. ‘Ik zie geen onderbouwing op dit moment, wat ik wel zie, is dat de agrarische sector stevig moet gaan leveren in dit plan.’

De komende maanden wordt het plan verder uitgewerkt in overleg met gemeenten, boeren, waterschappen en natuurorganisaties. Zandman verwacht dat de provincie ‘met serieuze voorstellen komt’ om de stikstofreductie in gezamenlijkheid te realiseren.

Van der Plas: ‘onbespreekbaar’
BBB-leider Caroline van der Plas reageerde fel op de berichtgeving. ‘Gedwongen uitkoop, gedwongen onteigening en het intrekken van vergunningen zijn en blijven voor ons onbespreekbaar. Dit geldt zowel voor de landelijke als de Gelderse fractie,’ stelde ze. BBB wil zich naar eigen zeggen ‘glashelder’ opstellen in het debat over stikstof en boerenbedrijven.

Het bericht in De Telegraaf over mogelijk gedwongen uitkoop van boeren en bedrijven in Gelderland zorgt voor onrust. BBB wil glashelder zijn: Nooit en te nimmer gedwongen uitkoop, gedwongen onteigening en het intrekken van vergunningen! 👇https://t.co/wPbUrwRJ9Z

— Caroline van der Plas (@lientje1967) March 6, 2025