De boodschap van Rome is duidelijk: wie meelwormen wil, mag ze krijgen – maar wel met volledige informatie. En wie daar niets van moet hebben, moet er met een grote boog omheen kunnen lopen.

Nieuwe regels: aparte schappen en duidelijke etiketten
Het gaat om vier nieuwe decreten die zijn goedgekeurd door de Italiaanse regering. De ministeries van Landbouw, Volksgezondheid en het ministerie ‘Made in Italy’ – dat de Italiaanse productencultuur bewaakt – werken hiervoor samen. Volgens de regels moeten producten met meel van insecten voortaan op aparte schappen komen te liggen, met extra etiketten.

“We reserveren concrete ruimtes in de punten van verkoop,” verklaarde minister van Landbouw Francesco Lollobrigida. “Zodat wie producten wil kopen met krekels, sprinkhanen of larven die gemakkelijk kan vinden, terwijl wie daar niet in geïnteresseerd is, ervan weg kan blijven.”

Etiketten vol waarschuwingen
De maatregelen zijn niet alleen fysiek. De producten krijgen ook een speciaal etiket. Daarop moet staan hoeveel insectenmeel erin zit, waar het vandaan komt, en wat de mogelijke bijwerkingen zijn – met name voor mensen die allergisch zijn voor schaaldieren of mijten. Deze etikettering moet verwarring voorkomen en consumenten in staat stellen weloverwogen keuzes te maken.

De regels zijn opgesteld door de ministeries van Landbouw, Made in Italy en Volksgezondheid. Inmiddels zijn de decreten ook voorgelegd aan de Europese Commissie ter beoordeling.

Geen aanval op wetenschap – maar wel op hype
De Italiaanse regering benadrukt dat het niet gaat om een kruistocht tegen wetenschap of duurzaamheid. De boodschap is eerder cultureel van aard. “Deze normen zullen Italianen toestaan om precies te weten wat ze eten,” zei Lollobrigida. Italië wil zich profileren als “Europees referentiepunt voor voedseltransparantie”.

Minister Adolfo Urso, verantwoordelijk voor het ministerie van Made in Italy, legde de nadruk op culturele bescherming. Hij noemt het besluit een manier om “het mediterrane dieet te beschermen”. Volgens Urso is dat een belangrijk onderdeel van de Italiaanse identiteit. De maatregel is nodig “tegen nieuwe voedselmodellen die geen deel uitmaken van de Italiaanse traditie”.

Europese druk, Italiaanse weerstand
De Europese Commissie keurde onlangs het gebruik van meel van larven goed als voedselingrediënt. Daarmee mogen deze eiwitbronnen voortaan worden verwerkt in bijvoorbeeld brood en zoetwaren. Ook het gebruik van huiscrickets en migrerende sprinkhanen in zowel verse als gemalen vorm is door Brussel toegestaan.

Internationale organisaties zoals de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) pleiten al langer voor het gebruik van insecten in voeding. Zij zien het als een duurzaam en efficiënt alternatief voor dierlijke eiwitten. Maar Italië zet nu als eerste land een stap terug. Niet tegen insecten zelf, maar tegen de manier waarop ze via de Europese keuken worden genormaliseerd.

Traditioneel versus modern
Italië is beroemd om zijn keuken – van Napolitaanse pizza tot Toscaanse olie en Parmezaanse kaas. Het mediterrane dieet is in 2010 zelfs uitgeroepen tot immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO. Veel Italianen hechten dan ook grote waarde aan de zuiverheid en herkenbaarheid van hun voedsel.

In dat licht worden de Europese goedkeuringen van insectenmeel gezien als een bedreiging, niet alleen voor de smaakbeleving, maar voor de hele eetcultuur. Met deze decreten is Italië het eerste EU-land dat zó ver gaat in het afzonderen en labelen van insectenproducten. Daarmee positioneert de regering zich als kampioen van voedseltransparantie én beschermer van de nationale traditie. Of andere landen dit voorbeeld volgen, is nog maar de vraag.