Tussen 2026 en 2028 wil Italië in totaal 497.550 werkvergunningen uitgeven aan migranten van buiten de EU, meldt persbureau Reuters. Het beleid wordt gepresenteerd als antwoord op de vergrijzing, het lage geboortecijfer en een nijpend tekort aan arbeidskrachten in sectoren zoals de landbouw, bouw en ouderenzorg.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi is de lijn helder: “De regering zal vastberaden doorgaan met het openen van legale migratiekanalen die belangrijke delen van onze economie ten goede komen.”

Ommekeer onder Meloni
De nieuwe cijfers markeren geen uitzondering, maar passen in een bredere trend. Al eerder, tussen 2023 en 2025, gaf de regering-Meloni meer dan 450.000 werkvergunningen af. Daarmee lijkt de praktijk sterk af te wijken van de campagnebeloften van Fratelli d’Italia, dat ooit pleitte voor harde grenscontroles en een strikt migratiebeleid.

Voor de verkiezingen van 2022 stond in het partijprogramma nog dat Italië zich moest verdedigen tegen “massa-immigratie” – desnoods met geweld aan de grens. De retoriek was fel, de praktijk blijkt inmiddels heel anders.

Legaal welkom, illegaal verboden
De regering benadrukt wel dat het verschil tussen legale en illegale migratie essentieel blijft. Meloni blijft fel tegen zogeheten ‘ongecontroleerde migratie’. Ze probeert onder andere ngo’s die migranten redden op zee te beperken en pleit voor snellere deportaties van mensen zonder verblijfsrecht.

Zo verzette ze zich onlangs nog tegen Duitse overheidssteun aan ngo’s die migranten vanuit Noord-Afrika naar Europa brengen. Volgens Meloni ondermijnen deze organisaties het Italiaanse migratiebeleid.

Demografisch probleem als drijfveer
Wat drijft deze ogenschijnlijke draai? Vooral demografie. Italië kampt al jaren met een krimpende bevolking. In 2024 daalde het aantal inwoners met 37.000, terwijl er 281.000 meer mensen stierven dan er geboren werden. Dat patroon houdt al meer dan tien jaar aan.

De economische gevolgen zijn duidelijk voelbaar. Zonder jonge werkenden stokt de productie, loopt de zorg vast en komt de pensioendruk verder op de schouders van een kleinere groep belastingbetalers te liggen.

De Italiaanse landbouworganisatie Coldiretti, die zich vaak kritisch opstelt tegenover migratie, steunt het nieuwe beleid. Volgens hen zijn buitenlandse arbeidskrachten essentieel voor de voedselvoorziening.

Blik op 2050: 10 miljoen nieuwe migranten?
Volgens het Osservatorio Conti Pubblici, een denktank die liberaler denkt over migratie, heeft Italië tegen 2050 zelfs tien miljoen nieuwe migranten nodig om de bevolking stabiel te houden.

Die voorspelling ligt politiek gevoelig. In landen als Duitsland, Frankrijk en Zweden leidde een vergelijkbare koers tot maatschappelijke spanningen. Veel kiezers vinden het problematisch dat lage geboortecijfers worden ‘opgevangen’ met niet-westerse migratie, zeker als dat haaks staat op eerdere verkiezingsbeloften. Dat juist Giorgia Meloni – lang gezien als het gezicht van de Europese anti-immigratiebeweging – dit beleid nu uitvoert, maakt de kwestie extra beladen.