Wiersma vraagt opnieuw derogatie aan bij Brussel: ‘Grasland is cruciaal’
Landbouwminister Femke Wiersma heeft vrijdag een nieuwe aanvraag voor derogatie ingediend bij de Europese Commissie. Het gaat om een regiospecifieke uitzondering op de stikstofregels voor grasland, die vanaf 1 januari 2026 moet ingaan. De aanvraag is gericht aan eurocommissaris voor Milieu, Jessika Roswall.
De aanvraag volgt op meerdere moties uit de Tweede Kamer. Al in januari vroegen Kamerleden Bromet en Vedder om een nieuwe poging. In juni riep ook Tjeerd de Groot (D66) de minister op om vol te blijven inzetten op een vorm van derogatie. Ook Kamerlid Derk Jan Eppink (JA21) pleitte voor maatwerk.
Volgens Wiersma is de derogatie hard nodig. “Vandaag doe ik een nieuwe aanvraag voor derogatie bij de Europese Commissie. Dit is belangrijk voor het behoud van grasland voor schoner water, minder druk op de mestmarkt, minder gebruik van kunstmest en een sterke financiële positie voor boeren,” vertelt zij in een videoboodschap op X.
Vandaag doe ik een nieuwe aanvraag voor derogatie bij de Europese Commissie. Dit is belangrijk voor het behoud van grasland voor schoner water, minder druk op de mestmarkt, minder gebruik van kunstmest en een sterke financiële positie voor boeren. pic.twitter.com/So8lt836P0
— Femke Marije Wiersma (@ministerLVVN) July 11, 2025
Wat is derogatie?
Door Europese regels mag in principe maximaal 170 kilo stikstof per hectare per jaar uit dierlijke mest op landbouwgrond worden uitgereden. Nederland kreeg jarenlang een uitzondering – de zogenoemde derogatie – tot 250 kilo, vooral voor melkveehouders met veel grasland.
Sinds 2023 wordt deze uitzondering stapsgewijs afgebouwd. Veel boeren zeggen hierdoor financieel in de knel te komen.
Regels per regio
De nieuwe aanvraag richt zich op een regiospecifieke derogatie. Alleen in gebieden waar de waterkwaliteit dat toelaat, zou dan opnieuw extra mest op grasland mogen worden uitgereden.
De minister benadrukt dat Nederland door zijn natte klimaat en lange groeiseizoen bij uitstek geschikt is voor efficiënte landbouw binnen ecologische grenzen, meldt de website Melkvee. “Een hoog neerslagoverschot en lang groeiseizoen maken Nederland bij uitstek één van de lidstaten waar productie van gewassen efficiënt kan plaatsvinden, ook binnen de ecologische parameters van de Nitraatrichtlijn,” schrijft Wiersma aan Roswall.
Lage nitraatwaarden onder grasland
Wiersma baseert haar aanvraag op cijfers over nitraat in het grondwater. In 2023 lag op de meeste bedrijven die onder de oude derogatie vielen, de nitraatconcentratie onder de Europese norm van 50 milligram per liter. Dit komt volgens haar vooral door het grote aandeel grasland.
Ze verwijst ook naar wetenschappelijke studies. “Dierlijke mest op grasland kan in dezelfde hoeveelheden worden gebruikt als kunstmest zonder aanvullende risico’s op stikstofverliezen naar het grondwater,” aldus een recente analyse.
Boereninkomen onder druk
De minister wijst daarnaast op de gevolgen voor het inkomen van met name melkveehouders. “Het verdienvermogen van met name melkveehouders is met de afbouw van de huidige derogatie onder druk komen te staan,” schrijft ze. Ze noemt daarbij de hoge kosten voor het afzetten van mest en de aankoop van kunstmest.
Als oplossing noemt Wiersma het behoud van grasland. Zonder derogatie zouden boeren volgens haar eerder overstappen op bouwland, met nadelige gevolgen voor bodem en waterkwaliteit. “Een derogatie voor graslandareaal kan hierin effectief zijn.”
Wiersma sluit haar brief af met een uitnodiging aan Roswall voor overleg. Ze wil de aanvraag persoonlijk toelichten en bespreken hoe de derogatie eventueel vorm kan krijgen.
