De onthulling komt van Europarlementariër Csaba Dömötör, die maandenlang vragen stelde en documenten opvroeg. Zijn fractie stelde een openbaar subsidieregister samen, meldt de Vlaamse krant Doorbraak. Daarin staat wie tussen 2019 en 2023 geld kreeg van de Commissie, en waarvoor. De totale som: 17 miljard euro. Opvallend: de Europese Commissie heeft zelf geen vergelijkbaar overzicht gepubliceerd. De Hongaren namen dus zelf het heft in handen. En dat steekt.

“Het kan toch niet de bedoeling zijn dat Europarlementsleden zelf zo’n register moeten opstellen op basis van parlementaire vragen en eigen speurwerk?” zegt Tom Vandendriessche, Europarlementariër voor Vlaams Belang, tegen Doorbraak.

Geld voor genderanalyses en klimaatactie
Wie de lijst doorneemt, ziet dat veel subsidies gaan naar progressieve projecten. Denk aan klimaatcampagnes, genderbeleid en migratie-initiatieven. Een paar voorbeelden springen eruit: een genderanalyse in Myanmar, het Belgische project ‘Moslimvrouwen tegen genderislamofobie’ en tientallen projecten rond klimaatactie en burgerparticipatie.

Vooral dat Belgische project krijgt kritiek. Het ontving 290.000 euro en werd uitgevoerd door het Collectif contre l’Islamophobie en Belgique. Die organisatie wordt volgens critici gelinkt aan de Moslimbroederschap.

“Doorgaans onder het mom van de strijd voor mensenrechten, gendergelijkheid of burgerparticipatie,” zegt Vandendriessche bij Doorbraak. “Maar opvallend vaak activistisch en links.”

Geen probleem met pluralisme
Vandendriessche benadrukt dat het hem niet gaat om het bestaan van linkse ngo’s. “Ik heb er uiteraard geen enkel probleem mee dat de Commissie ook ngo’s ondersteunt die ideologisch niet stroken met mijn ideeën,” zegt hij. “We leven immers in een pluralistische samenleving.”

Waar hij wél bezwaar tegen heeft, is de eenzijdigheid van de geldstromen. “Wat wij aanklagen is dat de Europese Commissie toch voornamelijk initiatieven financiert die de eigen politieke agenda ondersteunen.”

De onthullingen staan niet op zichzelf. De Europese Rekenkamer sprak in april al van “een gebrek aan controlemechanismen” bij de subsidiestromen vanuit Brussel. Ook toen ging het om geld dat aan ngo’s werd uitgekeerd, vaak met een duidelijke ideologische inslag.

De rol van Frans Timmermans
Ook voormalig Eurocommissaris Frans Timmermans zou een rol hebben gehad in dit ngo-lobbyschandaal, aldus een recent rapport van de Duitse krant Welt am Sonntag. Onder zijn verantwoordelijkheid als Eurocommissaris zou de Europese Commissie in het geheim miljoenen euro’s aan klimaatorganisaties hebben overgemaakt. Doel: druk uitoefenen op nationale regeringen, parlementariërs en de publieke opinie — in het voordeel van de Europese klimaatplannen

Volgens Welt am Sonntag sloot de Europese Commissie onder leiding van Timmermans en diens collega Sinkevičius geheime contracten met activistische ngo’s. Die kregen flinke sommen belastinggeld om campagnes te voeren tegen onder andere Duitse energiebedrijven. De krant baseert zich op documenten en vertrouwelijke contracten die journalisten konden inzien.

Geen gekozen regering
Volgens critici wringt het ook dat de Europese Commissie geen gekozen regering is. De leden zijn niet verkozen, maar benoemd. “Het is een uitvoerend orgaan,” zegt Vandendriessche bij Doorbraak. “Het moet uitvoeren wat het Europees Parlement en de Europese Raad beslissen. Geen beleid voeren via de achterdeur, door geld uit te delen aan gelijkgestemde actiegroepen.”

Het subsidiegeld komt van Europese belastingbetalers. Toch ontbrak tot nu toe elk overzicht van wie dat geld precies krijgt. Dat zo’n lijst nu uitgerekend door een kritische fractie is opgesteld, vergroot het wantrouwen.

Oproep tot transparantie
In het Europees Parlement groeit de druk. Er is onlangs ingestemd met de oprichting van een werkgroep die de subsidiering van ngo’s gaat onderzoeken. Die beslissing werd genomen tegen de zin van socialistische, liberale en groene partijen in. De vraag is nu: gaat de Commissie zelf openheid geven? Of blijft het bij speurwerk van kritische Europarlementariërs?

Voor wie de geldstromen wil volgen, is het register van de Patriotten voor Europa voorlopig het enige overzicht. Ironisch genoeg komt de roep om transparantie nu van partijen die door de Commissie zelf vaak worden weggezet als “bedreiging voor de democratie”.