De nieuwe lijn betekent dat een kind zelf kan bepalen welk geslacht op zijn of haar identiteitsdocumenten komt te staan – ook zonder toestemming van ouders of arts. Het plan staat onder leiding van de Finse advocate Sirpa Rautio, directeur van het FRA, en valt politiek onder Eurocommissaris Hadja Lahbib.

Volgens de strategie moeten lidstaten hun nationale wetgeving aanpassen en leeftijdsgrenzen schrappen. Landen die weigeren, kunnen in de toekomst hun EU-subsidies verliezen. Opmerkelijk genoeg bevat het plan ook een verbod op therapie of begeleiding van jongeren met genderdysforie om te onderzoeken of hun wens blijvend is. De Commissie kondigt bovendien een actieplan tegen online haat aan, inclusief een kenniscentrum dat “illegale haat” op internet moet monitoren.

De nieuwe koers wordt ondersteund met forse middelen. Via het AgoraEU-programma trekt de Commissie tot 2027 3,6 miljard euro uit voor projecten rond gelijkheid, diversiteit en anti-discriminatie. Daarmee worden onder meer vijf Europese koepelorganisaties rechtstreeks gefinancierd, waaronder ILGA Europe, TGEU (Transgender Europe) en OII Europe. 

Kritiek uit onverwachte hoek
De voorstellen roepen ook weerstand ook binnen de homo- en lesbische gemeenschap zelf. De Oostenrijkse feministe Faika El-Nagashi, verbonden aan het Athena Forum, vindt dat de Europese Commissie de belangen van lesbische en homoseksuele vrouwen volledig negeert.

Het Athena Forum waarschuwt dat de EU “gevangen zit in een ideologische fuik” door zelfidentificatie tot uitgangspunt van al haar gelijkheidsbeleid te maken, aldus Pal. Daarmee, zeggen zij, dreigt de bescherming van vrouwen en meisjes op het vlak van seksespecifieke rechten te verdwijnen.

Zorgen over vrouwenrechten en vrije meningsuiting
Ook de Nederlandse mensenrechtenorganisatie Memoma uit stevige kritiek. Volgens de stichting vervangen scholen, zorginstellingen en overheden het begrip ‘sekse’ steeds vaker door ‘genderidentiteit’. Daardoor worden volgens Memoma de rechten van vrouwen en fundamentele vrijheden, zoals de vrijheid van meningsuiting, uitgehold.

De organisatie wijst daarnaast erop dat de EU haar strategie baseert op het Belgische Federaal Actieplan 2021–2024 voor LGBTQI+-gelijkheid, waarin eveneens nadruk ligt op genderidentiteit in plaats van biologische sekse.