Sinds het begin van de grootschalige Russische invasie is de Oekraïense energievoorziening herhaaldelijk doelwit van aanvallen. Volgens het kabinet is meer dan zestig procent van de energiecapaciteit beschadigd of verwoest. Dagelijks zitten miljoenen mensen zonder stroom en verwarming. Op 14 januari riep president Volodymyr Zelensky de noodtoestand uit vanwege de energiesituatie.

Nederland blijft Oekraïne ondersteunen, zowel militair als civiel. In 2026 stelt Nederland in totaal 133 miljoen euro beschikbaar voor energiesteun. Dat geld is bedoeld voor gasaankopen, noodreparaties en het herstel van energiecentrales. Ook levert Nederland materieel, zoals generatoren en transformatoren. Sinds het begin van de oorlog zijn meer dan 250 vrachtwagens met energiemateriaal naar Oekraïne vervoerd. 

Beperkingen bij inzet Groningse installaties
De Kamer vroeg of ongebruikte pompen en kranen uit Groningen snel naar Oekraïne kunnen worden gebracht. Het kabinet doet hierover geen concrete uitspraken. Vanwege de veiligheidssituatie kan niet worden ingegaan op levertermijnen of transportdetails.

Ook benadrukt het kabinet dat het beschikbare materiaal uit Groningen niet voldoende is om de volledige schade te herstellen. De omvang van de verwoesting is daarvoor te groot. Daarom zet Nederland in op meerdere steunkanalen, zowel bilateraal als via internationale fondsen. Wel blijft het kabinet kijken naar aanvullende mogelijkheden om Oekraïne te helpen.

Of de installaties kosteloos beschikbaar worden gesteld door NAM, kan het kabinet niet zeggen. Wel is er in 2026 25 miljoen euro gereserveerd voor zogenoemde in-kind steun. Dat betekent steun in de vorm van goederen, waaronder mogelijk gasgerelateerd materiaal. Ook transportkosten kunnen uit deze middelen worden betaald. Een deel van het beveiligde transport wordt bovendien gefinancierd door de Europese Commissie.

Europese samenwerking
Nederland draagt daarnaast bij aan het Europese fonds voor de Oekraïense energiesector. Sinds de start van de oorlog is daarvoor 100 miljoen euro beschikbaar gesteld. Via dit fonds worden onder meer transformatoren, gasturbines en generatoren aangeschaft. De middelen worden ingezet voor urgente reparaties in verschillende regio’s van Oekraïne. Ook worden zonnepanelen geplaatst op ziekenhuizen, zodat die operationeel blijven bij stroomuitval.

Voor de inkoop van goederen werkt het fonds met Europese aanbestedingen, op basis van verzoeken van het Oekraïense energieministerie. Daarnaast is extra financiering geregeld voor gasaankopen via de European Bank for Reconstruction and Development, in samenwerking met meerdere Europese landen. 

Gasimport blijft noodzakelijk
Volgens het kabinet kan snelle levering van installaties helpen, maar niet voorkomen dat Oekraïne grote hoeveelheden gas moet importeren. Alleen al om de winter door te komen is naar schatting bijna twee miljard euro nodig aan gasinkoop. De inzet van Groningse onderdelen past volgens het kabinet binnen de bredere Nederlandse steun, maar is geen volledige oplossing voor de energiecrisis.

Tijdens het commissiedebat over de gasmarkt is de mogelijke inzet van Groningse gasinstallaties besproken. Het kabinet benadrukt dat verdere stappen afhankelijk zijn van de situatie ter plaatse en van internationale afstemming.