Vooral in landen als Nederland, Zweden, Denemarken en Duitsland wijzen statistieken al jaren op een oververtegenwoordiging van bepaalde groepen migranten bij zeden- en geweldsdelicten. Tegelijk benadrukken overheden, onderzoekers en mensenrechtenorganisaties dat zulke cijfers voorzichtig geïnterpreteerd moeten worden. Factoren als leeftijd, sociaaleconomische positie, veranderde wetgeving en hogere aangiftebereidheid spelen namelijk ook een rol.

Toch groeit in meerdere Europese landen de politieke druk om de relatie tussen migratie en veiligheid explicieter te bespreken. Critici vinden dat overheden de culturele dimensie van het probleem te lang hebben vermeden.

Recordaantal meldingen in Europa
Eurostat publiceerde in april 2026 nieuwe cijfers over seksueel geweld binnen de Europese Unie. Daaruit blijkt dat in 2024 ruim 256.000 gevallen van seksueel geweld werden geregistreerd. Tien jaar eerder lag dat aantal aanzienlijk lager. Ook het aantal geregistreerde verkrachtingen steeg fors naar bijna 100.000 zaken.

Die stijging valt samen met de grote migratiegolf vanaf 2014 en 2015, toen miljoenen migranten en asielzoekers vanuit onder meer Syrië, Afghanistan, Irak, Eritrea en Noord-Afrika richting Europa kwamen. Voor veel critici is dat geen toeval. Zij wijzen erop dat in meerdere Europese landen vergelijkbare patronen zichtbaar zijn in criminaliteitscijfers rond zedendelicten.

Nederlandse cijfers zorgen al jaren voor discussie
Ook in Nederland liggen zulke cijfers gevoelig. Uit CBS- en WODC-gegevens blijkt dat personen met een niet-westerse migratieachtergrond oververtegenwoordigd zijn bij verschillende gewelds- en zedendelicten. Volgens onderzoeken tot 2022 ligt het aandeel verdachten met migratieachtergrond bij seksuele misdrijven aanzienlijk hoger dan hun aandeel in de bevolking.

Daarnaast waarschuwde het WODC eerder voor overlast en criminaliteit rond sommige asielzoekerscentra. Vooral jonge mannen uit bepaalde landen kwamen daarbij relatief vaak voor in registraties van geweld en seksuele intimidatie.

In parlementaire stukken werd meerdere keren benoemd dat sommige groepen disproportioneel vaak voorkomen in de cijfers. Tegelijk benadrukken onderzoekers dat leeftijd, geslacht, armoede en sociale omstandigheden een deel van die verschillen verklaren.

Dat laatste neemt de discussie echter niet weg. Tegenstanders van het huidige migratiebeleid vinden dat de overheid de culturele achtergrond van daders onvoldoende benoemt.

Zweden als waarschuwing
Vooral Zweden wordt vaak genoemd in het debat. Het Scandinavische land gold jarenlang als een van de veiligste landen van Europa, maar kreeg later te maken met sterk stijgende cijfers rond zedendelicten.

Uit Zweedse statistieken en onderzoeken van de publieke omroep SVT bleek dat een groot deel van de veroordeelde verkrachters in het buitenland was geboren. Bij zogenaamde “stranger rapes”, waarbij slachtoffer en dader elkaar niet kennen, lag het aandeel daders met migratieachtergrond nog hoger.

Tegelijk veranderde Zweden in 2018 de wetgeving rond verkrachting. Sindsdien geldt een expliciete consentwet. Daardoor worden meer zaken juridisch als verkrachting geregistreerd dan voorheen.

Het Zweedse misdaadonderzoeksbureau Brå waarschuwde daarom dat internationale vergelijkingen ingewikkeld zijn. Verschillende landen hanteren namelijk andere definities van verkrachting en seksuele misdrijven.

Ook Denemarken en Duitsland zien oververtegenwoordiging
In Denemarken tonen officiële statistieken eveneens een duidelijke oververtegenwoordiging van niet-westerse migranten in criminaliteitscijfers. Na correcties voor leeftijd en sociaaleconomische factoren bleven bepaalde groepen aanzienlijk vaker voorkomen in zeden- en geweldszaken.

Ook Duitsland rapporteerde de afgelopen jaren hogere criminaliteitscijfers onder bepaalde migrantengroepen. Vooral jonge mannen uit Syrië, Afghanistan en Noord-Afrikaanse landen werden vaker geregistreerd bij gewelds- en zedendelicten dan autochtone Duitsers.

De Duitse politie publiceerde meerdere rapporten waarin die verschillen zichtbaar werden. Dat leidde tot felle politieke discussies over migratiebeleid en integratie.

Overheden vermijden culturele verklaringen
Hoewel veel cijfers al jaren bekend zijn, vermijden Europese overheden meestal harde uitspraken over cultuur of religie als oorzaak. Beleidsdocumenten spreken vaker over “complexe sociaaleconomische factoren” of “achterstanden”.

Volgens onderzoekers heeft dat meerdere redenen. Europese landen zijn gebonden aan mensenrechtenverdragen en discriminatiewetgeving. Daarnaast vrezen overheden dat harde culturele verklaringen kunnen leiden tot polarisatie of stigmatisering van complete bevolkingsgroepen.

Toch erkennen hulpverleners en onderzoekers soms wel degelijk dat opvattingen over vrouwen, seksualiteit en eer binnen bepaalde conservatieve culturen kunnen botsen met West-Europese normen rond gelijkheid en consent. Organisaties als Rutgers en Pharos wezen eerder op problemen rond eerculturen, taboes over seksualiteit en traditionele rolpatronen binnen sommige migrantengemeenschappen.

Politieke spanning groeit verder
De combinatie van stijgende cijfers rond seksueel geweld en voortdurende migratie zorgt in heel Europa voor toenemende politieke spanning. Rechts-conservatieve partijen stellen dat overheden te lang hebben weggekeken uit angst voor beschuldigingen van discriminatie.

Progressieve partijen en mensenrechtenorganisaties waarschuwen juist dat criminaliteit niet mag worden gebruikt om complete bevolkingsgroepen collectief verantwoordelijk te houden.

Intussen blijft de vraag boven de markt hangen hoe Europese landen moeten omgaan met veiligheid, migratie en integratie in een periode van aanhoudende geopolitieke onrust en migratiedruk. Want hoewel onderzoekers waarschuwen voor te simpele conclusies, erkennen steeds meer beleidsmakers dat de discussie over migratie en veiligheid niet langer genegeerd kan worden.