Rond het windpark bij Swifterbant klagen inwoners al langere tijd over geluid van draaiende wieken en laagfrequente bromtonen. Volgens bewoners leidt dat tot slaapproblemen en andere gezondheidsklachten.

Belangenorganisatie Stichting Windbrekers en een groep omwonenden dienden daarom twee jaar geleden een officieel handhavingsverzoek in bij de gemeente Dronten. Zij stelden dat het windpark de toegestane geluidsnormen overschrijdt.

De gemeente wees dat verzoek echter twee keer af. Volgens Dronten bleef het geluid binnen de wettelijke grenzen. Daarbij verwees de gemeente naar schriftelijke gegevens en berekeningen, onder meer afkomstig van de fabrikant van de turbines. Daar namen de bewoners geen genoegen mee. Uiteindelijk stapten zij naar de rechter.

Rechter: berekeningen alleen zijn niet genoeg
De rechtbank geeft de bewoners nu deels gelijk. Volgens de rechter heeft de gemeente onvoldoende onderzocht of de turbines daadwerkelijk binnen de geluidsnormen blijven. Het belangrijkste punt in de uitspraak: theoretische berekeningen alleen zijn niet voldoende. De gemeente moet het geluid ook daadwerkelijk meten in de praktijk.

Daarom krijgt Dronten opdracht om gedurende een jaar representatieve geluidsmetingen uit te voeren. Pas daarna mag de gemeente opnieuw beoordelen of de windmolens aan de normen voldoen. De uitspraak wordt door deskundigen gezien als opvallend, omdat overheden bij windparken normaal gesproken vrijwel altijd uitgaan van rekenmodellen in plaats van langdurige metingen.

“Nu moet de overheid bewijzen dat het veilig is”
Bij Stichting Windbrekers reageert men opgelucht. Paul Kemps, voormalig huisarts in Swifterbant en betrokken bij de stichting, noemt de uitspraak “baanbrekend”. “De rechter toont begrip voor inwoners”, zegt hij tegenover AD. “Pas na metingen weten we wat de feiten écht zijn. Deze uitspraak is een stap in de goede richting.”

Kemps zegt dat hij in zijn jaren als huisarts meerdere bewoners sprak met klachten die volgens hem samenhingen met de windturbines. “Mensen lijden al jaren gezondheidsschade”, stelt hij. “En al die tijd moesten zij zelf aantonen dat de overlast echt is. Nu zijn de zaken omgedraaid: de overheid moet laten zien dat deze windturbines veilig zijn voor de bevolking.”

Volgens hem kan de uitspraak landelijke gevolgen hebben voor toekomstige windparken en lopende procedures. “Gemeenten komen er straks mogelijk niet meer mee weg alleen te verwijzen naar berekeningen of gegevens van fabrikanten.”

Hoogleraar noemt uitspraak “nieuw en overtuigend”
Ook juridisch deskundigen zien het vonnis als opvallend. Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt de uitspraak vernieuwend. “Deze uitspraak is nieuw en erg overtuigend”, zegt hij bij AD. “Het kan ertoe leiden dat bestuursorganen vaker geluidsniveaus moeten meten om te bepalen of grenzen worden overschreden.”

Volgens Bröring bestaat al langer kritiek op de manier waarop overheden omgaan met windparken en geluidsnormen. “Berekeningen kunnen de werkelijkheid mooier voorstellen dan die is”, zegt hij. “Het is goed dat een rechter nu duidelijk stelt dat de gemeente het geluid ook moet meten. Pas dan wordt echt duidelijk wat er feitelijk gebeurt.”

Hij verwacht dat veel overheden niet blij zullen zijn met het oordeel. “Dit zorgt er mogelijk voor dat ze meer moeite moeten doen. En als uit metingen blijkt dat normen overschreden worden, kunnen zij bezwaren van omwonenden niet zomaar afwijzen.”

Gemeente houdt zich voorlopig op de vlakte
De gemeente Dronten wil voorlopig inhoudelijk niet reageren op het vonnis. Een woordvoerder laat weten dat de uitspraak eerst wordt bestudeerd. De rechtbank geeft de gemeente maximaal vijftien maanden de tijd om het onderzoek uit te voeren en daarna een nieuw besluit te nemen. Ondertussen hoopt Stichting Windbrekers dat de metingen snel beginnen.

Volgens Kemps is de stichting niet tegen windenergie op zichzelf. De kritiek richt zich vooral op de afstand tussen de turbines en woongebieden. “Flevoland is de ideale plek voor windturbines”, zegt hij. “Maar ze staan nu simpelweg te dicht op het dorp. Zet ze op minimaal drie kilometer van de bebouwing.”