Zijn vertrek komt op een gevoelig moment. Vorige week meldde Politico dat Eickhout (49) aan partijgenoten had verteld dat hij een relatie heeft met de 25-jarige Oostenrijkse Europarlementariër Lena Schilling. Zij zit eveneens bij de Groenen in het Europees Parlement. Volgens Politico leidde die relatie tot ongemak binnen de fractie.

Eickhout zelf zegt via een woordvoerder dat zijn vertrek “niets te maken heeft met de relatie met Lena”. Meer details wil hij niet geven. Wel schrijft hij in zijn verklaring dat hij kritisch heeft gekeken naar zijn eigen handelen.

“Ik heb in het verleden niet altijd het juiste gedaan. Ik heb relaties gehad die niet passen bij mijn rol. Dat had ik niet mogen doen en daar neem ik mijn verantwoordelijkheid voor”, schrijft Eickhout in een verklaring op BlueSky.

‘Tijd om ruimte te maken’
Eickhout zat sinds 2009 in het Europees Parlement. Hij gold jarenlang als een van de bekendste Nederlandse groene politici in Brussel. In 2024 was hij nog lijsttrekker voor de Europese Groenen. Daarna werd hij co-voorzitter van de Groenenfractie in het Europees Parlement.

In zijn verklaring benadrukt hij vooral zijn lange staat van dienst. “Zeventien jaar lang heb ik mij als groene Europarlementariër met hart en ziel ingezet voor groene idealen, voor de partij en voor onze fractie”, schrijft hij.

Hij noemt onder meer het verbod op F-gassen en CO2-standaarden voor vrachtwagens als resultaten waar hij trots op is. Volgens Eickhout is er de afgelopen jaren iets neergezet “waarop verder voortgebouwd kan worden”.

Toch zegt hij dat hij niet meer de energie heeft voor een nieuwe fase. “Ik heb veel nagedacht of ik na de midterms nog door wil en ben tot de conclusie gekomen dat ik daar de energie niet meer voor heb.”

Nieuwe fase voor PRO
Eickhout koppelt zijn vertrek ook aan de oprichting van PRO. Die partij komt voort uit de verdere samenwerking en fusie tussen GroenLinks en PvdA. Volgens Eickhout vraagt die nieuwe fase om politici die er met volle energie voor gaan.

“We zijn in een nieuwe fase beland. Met de oprichting van PRO in het vooruitzicht breekt een nieuw tijdperk aan. Die partij verdient volksvertegenwoordigers die daar met volle energie voor gaan”, schrijft hij.

Tijdens het Europa Festival van PRO op 9 mei zag Eickhout volgens eigen zeggen “hoeveel energie, optimisme en strijdlust er in de partij leeft”. Tegelijk merkte hij dat hij die energie zelf niet meer op dezelfde manier kan opbrengen.

“Voor mij is het tijd om ruimte te maken. PRO verdient een nieuwe generatie politici die met genoeg energie verder bouwt aan het succes van de partij. Die toekomst wil ik met vertrouwen aan hen doorgeven.”

Niet gemelde relaties
De meest beladen passage in de verklaring gaat over zijn persoonlijke handelen. Eickhout schrijft dat hij relaties heeft gehad “die niet passen bij mijn rol”. Hij zegt niet om welke relaties het gaat, met wie die waren of wanneer die speelden.

De PRO-partij laat in een reactie aan Politico weten dat Eickhout zijn besluit mede heeft genomen omdat hij eerdere relaties op de werkvloer niet had gemeld. Volgens de partij is een professionele en open werksfeer van groot belang.

“Hij heeft deze beslissing mede genomen omdat hij eerdere werkrelaties niet heeft gemeld. Een professionele, open werkomgeving is van essentieel belang voor iedereen en vormt de kern van onze gedragscode”, aldus PRO.

Ook de Groenenfractie in het Europees Parlement zegt de stap te begrijpen. De fractie benadrukt dat meldingen over mogelijke schendingen van de gedragscode serieus worden genomen.

“Wij nemen alle beschuldigingen van schendingen van de gedragscode zeer serieus”, stelt de fractie. “Een professionele, open werkomgeving voor iedereen is essentieel en onze fractie heeft daarnaar gehandeld. We blijven werken aan een cultuur van respect, vertrouwen en openheid op de werkvloer.”

De fractie wijst er ook op dat er vertrouwenspersonen en andere ondersteuning beschikbaar zijn voor mensen die door de kwestie geraakt zijn.

Klaver: juiste besluit
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver noemt het vertrek van Eickhout het juiste besluit. Tegelijk bedankt hij hem voor zijn jarenlange inzet in Brussel.

“Bas Eickhout heeft 17 jaar lang de strijd voor het klimaat aangevoerd in het Europarlement. Dat hij vandaag verantwoordelijkheid neemt is het juiste besluit. Ik wil Bas bedanken voor zijn inzet en alles wat hij heeft betekend voor het klimaat en de natuur”, schrijft Klaver op BlueSky.

Ook partijvoorzitters Katinka Eikelenboom en Esther-Mirjam Sent bedanken Eickhout voor zijn inzet. Zij gaan niet inhoudelijk in op de redenen voor zijn vertrek.

Leiderschapsstrijd bij de Groenen
Het vertrek van Eickhout heeft ook gevolgen in Brussel. Hij was niet alleen Nederlands Europarlementariër, maar ook co-voorzitter van de Groenenfractie. Zijn vertrek opent daarom een nieuwe strijd om het leiderschap binnen de Europese Groenen.

Die strijd komt op een moment waarop alle topposities in het Europees Parlement in januari 2027 opnieuw worden verdeeld tijdens de zogeheten midterm-herverdeling. Binnen de groene familie proberen vooral Europarlementariërs uit de Baltische staten en Oost-Europa meer invloed te krijgen, mede door hun winst bij de Europese verkiezingen van 2024.