In Nederlandse grensgemeenten klinkt opluchting over het mogelijke einde van de controles. Daar zorgen de grenscontroles al maanden voor overlast. In Losser wijst burgemeester Jeroen Diepemaat erop dat de resultaten beperkt zijn. In december werd bekend dat in één jaar tijd 500 mensen de toegang tot Nederland werd geweigerd. In de zeven maanden daarna kwamen daar slechts honderd mensen bij.

EU wil controles stoppen
De Europese Commissie heeft Duitsland en acht andere landen opgeroepen om controles binnen de Schengenzone te beëindigen. Naast Duitsland gaat het om Oostenrijk, Denemarken, Frankrijk, Italië, Nederland, Noorwegen, Slovenië en Zweden. Brussel vindt dat binnengrenscontroles niet langer nodig hoeven te zijn. Volgens de Commissie zijn er andere middelen beschikbaar om migratie en veiligheid te controleren.

De Commissie wijst op digitale grenscontroles aan de buitengrenzen van de EU. Ook het nieuwe EU-migratiepact moet volgens Brussel helpen. De Europese Commissie spreekt over ‘efficiëntere en effectievere’ alternatieven. Daarbij noemt zij niet-systematische politiecontroles, mobiele biometrische identificatie en voertuigvolgtechnologie. Migratie-experts zijn echter zeer kritisch op de effectiviteit van het EU-migratiepact. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt wil niets weten van de omroep van de Europese Commissie.

Losser ziet vooral overlast
Burgemeester Diepemaat van Losser is al langer kritisch op de controles. Volgens hem leveren ze relatief weinig op, terwijl de overlast groot is. Hij zei eerder tegenover EenVandaag: ‘Er is eigenlijk vooral overlast, en als je kijkt naar de cijfers en resultaten leverde het relatief weinig op.’

Toch is hij voorzichtig met juichen. Hij heeft al vaker berichten gezien over een mogelijk einde aan de grenscontroles. ‘Ik heb de afgelopen tijd vaker van dit soort berichten gelezen, dus ik kan niet zeggen dat de vlag uithangt’, zegt hij. Wel is hij blij dat Brussel zich nu duidelijk uitspreekt. ‘Maar ik ben wel altijd blij als dit soort berichten komen. En ik ben vooral blij dat de Europese Commissie zich erover uitspreekt.’

Meer vertrouwen op buitengrenzen
De EU wil de nadruk verleggen naar de buitengrenzen. Deze zomer worden nieuwe asielregels van kracht. Die moeten procedures aan de EU-buitengrenzen mogelijk maken en snellere uitzettingen regelen. Ook is een nieuwe terugkeerverordening afgesproken.

Die regels moeten EU-landen meer mogelijkheden geven om mensen zonder verblijfsvergunning naar terugkeercentra in derde landen te brengen. Brussel ziet dat als reden om controles binnen Schengen stap voor stap af te bouwen. Voor grensgemeenten kan dat minder files betekenen. Voor critici blijft de vraag of Nederland en andere landen zonder binnengrenscontroles genoeg zicht houden op de asielinstroom.