Het Fugitive Active Search Team Nederland, FASTNL, krijgt het daardoor steeds drukker. Vorig jaar hield het team 331 voortvluchtigen aan, waarvan 78 op basis van internationale verzoeken. In totaal kwamen er 557 opsporingsverzoeken binnen en voor 2026 wordt een verdere stijging verwacht.

Politie ziet zwaardere zaken
De politie ziet een groeiende groep veroordeelden die actief probeert aan hun straf te ontsnappen. Ongeveer de helft van de voortvluchtigen bevindt zich in het buitenland. Door samenwerking binnen het Europese ENFAST-netwerk worden ook zij steeds vaker gevonden en aangehouden.

Een woordvoerder van de Landelijke Eenheid Opsporing en Interventies zegt tegenover De Telegraaf: ‘Het aantal verzoeken om voortvluchtigen op te pakken stijgt. Én het type dader wordt zwaarder.’ Volgens de politie gaat het steeds vaker om mensen die betrokken zijn bij zware geweldsmisdrijven, internationale drugshandel en georganiseerde criminaliteit.

De politie wijst erop dat het uitvoeren van straffen de basis raakt van het rechtssysteem. ‘Het uitvoeren van straffen is de kern van ons rechtssysteem’, zegt de woordvoerder. ‘Voor slachtoffers en nabestaanden is het uiterst frustrerend als iemand die veroordeeld is, nog vrij rondloopt.’

Criminele netwerken helpen onderduiken
Voortvluchtige criminelen gebruiken volgens de politie steeds vaker valse identiteiten en documenten. Ook krijgen zij hulp van netwerken die onderduikadressen regelen. In sommige gevallen wordt ook de logistiek verzorgd of worden complete ‘vluchtlijnen’ opgezet.

Dat maakt het werk van opsporingsteams lastiger en tijdrovender. Recente zaken laten zien hoe verschillend die opsporing kan verlopen. In maart ontsnapte een gedetineerde tijdens een ziekenhuisbezoek in Utrecht, maar FASTNL pakte hem nog dezelfde dag op na een grote zoekactie.

In andere zaken duurt het langer. Drugscrimineel Lile H. wist na een ontsnapping in Roermond langere tijd uit handen van justitie te blijven. Uiteindelijk werd hij in Duitsland gearresteerd. Ook werd in april oud-politieman Erik S., veroordeeld in de Insiya-ontvoeringszaak, in Letland aangehouden en overgeleverd aan Nederland.

Nederland als onderduikland
Oud-politieman Patrick van der Valk noemt Nederland aantrekkelijk voor mensen die willen onderduiken. Hij richtte in 2007 een van de eerste Nederlandse teams op dat zich specifiek richtte op voortvluchtigen. In zijn boek Klopjacht beschrijft hij hoe zijn team jarenlang jacht maakte op veroordeelde criminelen.

Volgens Van der Valk kunnen criminelen in Nederland relatief makkelijk verdwijnen. ‘Het is een internationale, compacte en drukke samenleving. Als je je rustig houdt, val je hier nauwelijks op,’ zegt hij tegenover De Telegraaf. Hij zag eerder al dat buitenlandse criminelen, vooral uit het Verenigd Koninkrijk en Oost-Europa, zich eenvoudig in Nederland vestigden.

Actieve opsporing blijft volgens hem daarom noodzakelijk. ‘Een voortvluchtige is iemand die al veroordeeld is. Die hoort vast te zitten. Hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat hij opnieuw de fout in gaat.’ Wel waarschuwt Van der Valk dat de focus nu vooral ligt op zware categorieën. Daardoor blijven veroordeelden met kortere straffen volgens hem te vaak buiten beeld.