Nieuwe documentaire legt wanpraktijken Jeugdzorg en netwerkcorruptie bloot

Nieuws9 september 2022 4 minuten Marit Nubé

Jaarlijks worden er 19.000 kinderen in Nederland uit huis geplaatst. De overheid faalt 'op catastrofale wijze' om de juiste zorg voor hen te bieden, concludeerde deze week nog een rapport. In de nieuwe documentaire Taken, Kinderen van de staat van DOCSFAIR en Indepen vertellen slachtoffers hun verhalen van geweld, misbruik en andere trauma's binnen Jeugdzorg. Een beerput van stelselmatig falend overheidsbeleid en corruptie wordt opengetrokken.

De documentaire begint met de schokkende zelfmoord van de vijftienjarige Kiki. In haar afscheidsbrief schrijft ze: 'Geen instelling mag nog geld aan mij verdienen. Om dit allemaal heb ik deze keuze gemaakt.'

Het meisje is een slachtoffer van de grote misstanden binnen Jeugdzorg. Een rapport uit 2019 noemde de kwaliteit van de landelijke Jeugdbescherming 'gevaarlijk laag'. Geweld, misbruik, verzwijging - het is aan de orde van de dag. In de nieuwe documentaire Taken, Kinderen van de staat gaat presentatrice Kim Feenstra op onderzoek uit. Ook BVNL-fractievoorzitter Wybren van Haga komt erin voor. Feenstra heeft als vertrekpunt: "Nederland is een prachtig land om in op te groeien als kind, als je onbezorgd kunt opgroeien. Maar er gebeurt hier zoveel achter gesloten deuren en er wordt hier zoveel onder het tapijt geschoven... dat moet maar eens een keertje opgelost worden." 

Vele sprekers komen aan het woord. Experts, betrokken - maar vooral ook slachtoffers. Verhalen over uitzichtloze situaties, chantage, intimidatie, een nijpende bureaucratie. Aangiftes worden gemakkelijk van tafel geveegd, en zorginstellingen willen zoveel mogelijk geld verdienen. "Het is gewoon een ontvoering van de staat," zegt een moeder die na tonnen advocaatkosten alsnog haar kinderen is kwijtgeraakt.

Zorg als verdienmodel
Een aandachtspunt is de marktwerking in de jeugdzorg. Aan het begin van de documentaire vraagt Feenstra zich af: "Wordt er in heel veel gevallen misbruik gemaakt om over de rug van kinderen geld te verdienen?" 

Deze vraag lijkt onwaarschijnlijk in een land als Nederland. Maar in de loop van de documentaire wordt het beeld schimmiger. Zo zijn er sinds 2015 talloze zorginstellingen uit de grond geschoten voor een lichte vorm hulp. Rechter Paul Vlaardingerbroek zegt hierover: "Het zijn allemaal commerciële instellingen. Sommigen zeggen ook wel: het zijn de cowboys in de jeugdhulp. Dus degenen die denken: met weinig middelen kan ik geld verdienen. En die richten een stichting op, of een onderneming, en die zeggen: wij leveren deze vorm van hulp, maar dat is vaak heel beperkt. [...] En ik denk dat door dit versnipperde aanbod [...] de jeugd niet de hulp krijgt die het nodig heeft."

Een woordvoerder van staatssecretaris Maarten van Ooijen (ChristenUnie) geeft toe dat de huidige marktwerking bij zorginstellingen "niet ten goede komt aan de zorg voor de meest kwetsbare kinderen". Wel wil Van Ooijen dit gaan aanpakken, volgens de woordvoerder.

Tonnen advocaatkosten
"Ik klop aan voor hulp, en het hele systeem keert zich tegen mij," zegt Ata Kirat. Op advies van een advocaat schakelde hij in 2017 Jeugdzorg in om een onderzoek te starten naar de nieuwe partner van zijn ex-vrouw. Hij vreesde namelijk voor de veiligheid van zijn kinderen, en vroeg daarom om een beschermingsonderzoek bij de Raad van Kinderbescherming.

Maar al snel veranderde de situatie in een nachtmerrie. Kirat vertelt: "Ze hebben echt geprobeerd me emotioneel te breken. Maar niet alleen emotioneel, ze proberen je ook financieel kapot te maken. [...] Ik heb bijna tonnen advocaatkosten gemaakt. In dit land, dat zich een rechtsstaat noemt, heb ik gewoon geprobeerd om mijn kinderen te beschermen. En de grootste tegenwerking heb ik gewoon ervaren van wat zich noemt een 'jeugdbeschermingsinstantie'. Dat is bezopen."

Kirat zou zijn kinderen kwijt raken als hij niet zou meewerken. Dit is uiteindelijk ook gebeurd, zelfs hoewel Kirat een vaste baan en een breed netwerk heeft, geen verslaving of schulden, en uit een hechte familie komt. Hij vertelt hoe de uithuisplaatsing is gebeurd: "Ik zit te vergaderen thuis met mijn collega's [...]. Ik word gebeld door een privé-nummer: 'We hebben uw kinderen van school opgehaald.' Ja, dan ga je door de grond."

Ook een andere ouder in de documentaire zegt dat zij tonnen is kwijt geraakt aan advocatenkosten. "Al mijn geld ging maar naar de advocaten om mijn kinderen in bescherming te nemen," zegt zij. De uithuisplaatsing van haar kinderen noemt zij "een ontvoering van de staat".

Politieke verandering
Slachtoffers vertellen hun verhaal, omdat ze willen dat de waarheid eindelijk naar buiten komt. Dit kan niet langer; er moeten grote politieke veranderingen komen. BVNL-fractievoorzitter Wybren van Haga is het hiermee eens. Zijn partij wil een totale sanering van de gehele jeugdzorgketen. De beerput moet worden gedempt; een nieuwe start moet komen.

Maar of de totale sanering er gaat komen, is nog onzeker. Van Haga ziet dat de Toeslagenaffaire niets heeft veranderd: "Het gaat gewoon door. Dezelfde mensen zitten weer op ministersposten, Mark Rutte is nog steeds premier. Maar het is onder verantwoordelijkheid van deze mensen gebeurd." Grote politieke verandering blijft voorlopig een lastige kwestie. Maar in elk geval komen de misstanden dankzij de documentaire nu onder de aandacht. 

Meerartikelen

Nieuws

Ombudsman NPO: 'Ongehoord Nederland heeft aantoonbaar onjuiste informatie verspreid'

De ombudsman van de NPO, Margo Smit, toont zich in een nieuw rapport kritisch over Ongehoord Nederland. Volgens haar heeft de omroep met een uitzending in september 'aantoonbaar onjuiste informatie verspreid' door niet door te vragen na het tonen van

Nieuws

FVD wil meer tegengeluid bij NPO: 'Rechterkant van Tweede Kamer voelt zich niet vertegenwoordigd'

In een nieuwe bijdrage haalt FVD-Kamerlid Ralf Dekker hard uit naar de NPO. Volgens hem houdt de NPO zich niet volledig aan zijn taak om alle geluiden in de samenleving te vertegenwoordigen. Hij zegt: "Ik stel vast dat toch zeker 20 procent van de Ne

Nieuws

De Jong (PVV) hekelt kabinet: "Alles moet kapot. Dat is het motto van dit kabinet"

In een nieuwe bijdrage heeft PVV-Kamerlid Léon de Jong keihard uitgehaald naar het huidige kabinet. Volgens hem worden Nederlanders "steeds verder in de ellende geduwd" door politieke keuzes. Volgens hem heeft het kabinet onvoldoende oog voor de node

Nieuws

VN-klimaatpanel: 'Laag vertrouwen dat meer overstromingen komen door menselijke invloed'

De oorzaken van de overstromingen in Limburg vorig jaar en Pakistan dit jaar werden door sommige onderzoekers toegeschreven aan de consequenties van klimaatverandering. Maar volgens chemicus Ferdinand Meeus klopt hier niets van. Hij baseert zich hier

Nieuws

Eurocommissaris pleit voor legale migratie om 'demografisch probleem' op te lossen

De Europese Unie wil alsmaar meer zeggenschap krijgen over de demografie binnen de EU, dit terwijl de demografie van een land van oudsher wordt bepaald door een natiestaat zelf. Eurocommissaris en vice-voorzitter van de Europese Commissie Dubravka Šu

Nieuws

JA21-motie over verhogen ambities kernenergie verworpen: VVD keert zich tegen eigen verkiezingsstandpunt

De motie van JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans over het verhogen van de ambities op het gebied van kernenergie is verworpen door de Tweede Kamer. Opvallend genoeg stemde de VVD tegen de motie, dit terwijl de VVD in het partijprogramma heeft staan

Nieuws

VVD-minister Helder spreekt met Qatarese minister over inclusiviteit en gelijke rechten: 'Dit is satire neem ik aan?'

De minister voor Langdurige Zorg en Sport, Conny Helder (VVD), is sinds deze week in Qatar. Daar moedigt zij het Nederlands elftal aan. Ook heeft zij gesproken met arbeidsmigranten en met drie Qatarese ministers, onder meer over 'het belang van inclu

Nieuws

Ophef in het buitenland om 'oorlogsverklaring' kabinet Rutte aan Nederlandse boeren

In buitenlandse media is er ophef ontstaan naar aanleiding van het voornemen van het Nederlandse kabinet om enkele duizenden boerenbedrijven, die verblijven in de buurt van kwetsbare natuur, uit te kopen.  Boeren, agrarische bedrijven en industriële

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

Maarten van Rossem woest over excuses slavernij: "Wat een kletskoek weer"

Vorige week werd bekend dat het kabinet in december zijn excuses zal aanbieden voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden. Maar historicus Maarten van Rossem wil hier niets van weten. Volgens hem wordt het kabinet vooral gedreven door 'gemakzuc

Nieuws

Vaste kosten energie met minstens 300 euro omhoog in 2023

De vaste kosten gaan in 2023, ongeacht of huishoudens nu wel of niet profiteren van het energieprijsplafond, met minsten 300 euro omhoog, dat blijkt uit onderzoek van Business Insider. Eerder luidde Vereniging Eigen Huis (VEH) ook al de noodklok: van

Nieuws

Derksen pakt Marokkaanse relschoppers aan: "Jullie moeten je kapot schamen!"

Presentator Johan Derksen heeft zich bij Vandaag Inside kritisch uitgesproken over de rellende Marokkaanse jongeren in de grote Nederlandse steden. Hij vindt dat ze zich kapot moeten schamen. En hoewel hij erkent dat het een generaliserende term is,

Nieuws

Driekwart van de Nederlanders voor een maximum aantal asielzoekers

Uit de nieuwste peiling van EenVandaag blijkt dat 73 procent van de Nederlanders voor een maximum aantal asielzoekers in Nederland is. Opvallend: bij diverse linkse partijen is een meerderheid ook voor een lagere asielinstroom. Uit de peiling blijkt

Nieuws

Rechtse Zweedse politicus spreekt zich uit tegen massa-immigratie: 'Schaf asielrecht af'

De Zweedse Europarlementariër Charlie Weimers (Zweden-Democraten) heeft kritisch gereageerd op het nieuws dat er bijna 300.000 illegale immigranten de EU zijn binnengekomen. Volgens hem zouden illegale immigranten geen aanspraak mogen maken op het re

Nieuws

Directeur Europese Centrale Bank waarschuwt voor nog hogere inflatie: 'We hebben piek nog niet gehad'

Christine Lagarde, de directrice van de Europese Centrale Bank, is weinig optimistisch over de Europese economie. Volgens haar en haar topeconomen is er op korte termijn weinig reden om aan te nemen dat de inflatie zal afnemen. Sterker nog: ze verwac

Nieuws

Verzetsmuseum zegt niet meer 'verzetshelden' maar 'verzetsmensen': 'Ze hadden zelf ook een hekel eraan'

Het Amsterdamse Verzetsmuseum gaat voortaan andere begrippen hanteren. Het museum spreekt niet meer van 'verzetshelden', maar van 'verzetsmensen'. Volgens het museum creëert de term 'verzetsheld' een afstand, en namen ook veel verzetshelden aanstoot

Nieuws

Brandweer heeft twee uur en 45.000 liter water nodig om elektrische Tesla te blussen

De brandweer van Clearfield Country, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, heeft onlangs twee uur nodig gehad om een brandende Tesla uit te blussen. Normaal gesproken volstaat 1900 liter water voor een autobrand, maar nu hadden de brandweerlieden maa

Nieuws

Peiling: rechtse partijen leveren licht in, FVD even groot als BIJ1

In de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en Ipsos zijn enkele verschuivingen goed zichtbaar. Zowel de PVV als FVD leveren wat kiezers in, daarentegen stijgen linkse partijen als GroenLinks en PvdA in de peiling. BIJ1 stijgt van een zetel naar twee,

Nieuws

Den Haag neemt geen extra maatregelen bij volgende WK-wedstrijd Marokko: 'Open uitnodiging voor tuig'

Zondag ontspoorde het na een WK-wedstrijd van Marokko volledig in een paar grote steden. Relschoppers richtten vernielingen aan in Brussel, Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Maar de gemeente Den Haag heeft aangekondigd geen extra maatregelen te zulle

Nieuws

Ben & Jerry's wil nog steeds geen ijs verkopen in Israël: 'In strijd met onze idealen'

Vorig jaar kwam het ijsmerk Ben & Jerry's in opspraak omdat het geen ijs meer wilde verkopen in de Westelijke Jordaanoever, te Israël. Na veel onderlinge onvrede en zelfs een verloren rechtszaak tegen moederconcern Unilever houdt Ben & Jerry's voet b

Nieuws

Sidney Smeets keert mogelijk terug als D66-Kamerlid: 'Dit kan teloorgang D66 alleen maar versterken'

Binnenkort zal D66-Kamerlid Paul van Meenen vertrekken. De vrijgekomen zetel zal officieel toekomen aan advocaat Sidney Smeets. Vorig jaar vertrok Smeets nog als D66-Kamerlid na beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Columnist Jan D