Nieuwe documentaire legt wanpraktijken Jeugdzorg en netwerkcorruptie bloot

Nieuws9 september 2022 4 minuten Marit Nubé
Jeugdzorg

Jaarlijks worden er 19.000 kinderen in Nederland uit huis geplaatst. De overheid faalt 'op catastrofale wijze' om de juiste zorg voor hen te bieden, concludeerde deze week nog een rapport. In de nieuwe documentaire Taken, Kinderen van de staat van DOCSFAIR en Indepen vertellen slachtoffers hun verhalen van geweld, misbruik en andere trauma's binnen Jeugdzorg. Een beerput van stelselmatig falend overheidsbeleid en corruptie wordt opengetrokken.

De documentaire begint met de schokkende zelfmoord van de vijftienjarige Kiki. In haar afscheidsbrief schrijft ze: 'Geen instelling mag nog geld aan mij verdienen. Om dit allemaal heb ik deze keuze gemaakt.'

Het meisje is een slachtoffer van de grote misstanden binnen Jeugdzorg. Een rapport uit 2019 noemde de kwaliteit van de landelijke Jeugdbescherming 'gevaarlijk laag'. Geweld, misbruik, verzwijging - het is aan de orde van de dag. In de nieuwe documentaire Taken, Kinderen van de staat gaat presentatrice Kim Feenstra op onderzoek uit. Ook BVNL-fractievoorzitter Wybren van Haga komt erin voor. Feenstra heeft als vertrekpunt: "Nederland is een prachtig land om in op te groeien als kind, als je onbezorgd kunt opgroeien. Maar er gebeurt hier zoveel achter gesloten deuren en er wordt hier zoveel onder het tapijt geschoven... dat moet maar eens een keertje opgelost worden." 

Vele sprekers komen aan het woord. Experts, betrokken - maar vooral ook slachtoffers. Verhalen over uitzichtloze situaties, chantage, intimidatie, een nijpende bureaucratie. Aangiftes worden gemakkelijk van tafel geveegd, en zorginstellingen willen zoveel mogelijk geld verdienen. "Het is gewoon een ontvoering van de staat," zegt een moeder die na tonnen advocaatkosten alsnog haar kinderen is kwijtgeraakt.

Zorg als verdienmodel
Een aandachtspunt is de marktwerking in de jeugdzorg. Aan het begin van de documentaire vraagt Feenstra zich af: "Wordt er in heel veel gevallen misbruik gemaakt om over de rug van kinderen geld te verdienen?" 

Deze vraag lijkt onwaarschijnlijk in een land als Nederland. Maar in de loop van de documentaire wordt het beeld schimmiger. Zo zijn er sinds 2015 talloze zorginstellingen uit de grond geschoten voor een lichte vorm hulp. Rechter Paul Vlaardingerbroek zegt hierover: "Het zijn allemaal commerciële instellingen. Sommigen zeggen ook wel: het zijn de cowboys in de jeugdhulp. Dus degenen die denken: met weinig middelen kan ik geld verdienen. En die richten een stichting op, of een onderneming, en die zeggen: wij leveren deze vorm van hulp, maar dat is vaak heel beperkt. [...] En ik denk dat door dit versnipperde aanbod [...] de jeugd niet de hulp krijgt die het nodig heeft."

Een woordvoerder van staatssecretaris Maarten van Ooijen (ChristenUnie) geeft toe dat de huidige marktwerking bij zorginstellingen "niet ten goede komt aan de zorg voor de meest kwetsbare kinderen". Wel wil Van Ooijen dit gaan aanpakken, volgens de woordvoerder.

Tonnen advocaatkosten
"Ik klop aan voor hulp, en het hele systeem keert zich tegen mij," zegt Ata Kirat. Op advies van een advocaat schakelde hij in 2017 Jeugdzorg in om een onderzoek te starten naar de nieuwe partner van zijn ex-vrouw. Hij vreesde namelijk voor de veiligheid van zijn kinderen, en vroeg daarom om een beschermingsonderzoek bij de Raad van Kinderbescherming.

Maar al snel veranderde de situatie in een nachtmerrie. Kirat vertelt: "Ze hebben echt geprobeerd me emotioneel te breken. Maar niet alleen emotioneel, ze proberen je ook financieel kapot te maken. [...] Ik heb bijna tonnen advocaatkosten gemaakt. In dit land, dat zich een rechtsstaat noemt, heb ik gewoon geprobeerd om mijn kinderen te beschermen. En de grootste tegenwerking heb ik gewoon ervaren van wat zich noemt een 'jeugdbeschermingsinstantie'. Dat is bezopen."

Kirat zou zijn kinderen kwijt raken als hij niet zou meewerken. Dit is uiteindelijk ook gebeurd, zelfs hoewel Kirat een vaste baan en een breed netwerk heeft, geen verslaving of schulden, en uit een hechte familie komt. Hij vertelt hoe de uithuisplaatsing is gebeurd: "Ik zit te vergaderen thuis met mijn collega's [...]. Ik word gebeld door een privé-nummer: 'We hebben uw kinderen van school opgehaald.' Ja, dan ga je door de grond."

Ook een andere ouder in de documentaire zegt dat zij tonnen is kwijt geraakt aan advocatenkosten. "Al mijn geld ging maar naar de advocaten om mijn kinderen in bescherming te nemen," zegt zij. De uithuisplaatsing van haar kinderen noemt zij "een ontvoering van de staat".

Politieke verandering
Slachtoffers vertellen hun verhaal, omdat ze willen dat de waarheid eindelijk naar buiten komt. Dit kan niet langer; er moeten grote politieke veranderingen komen. BVNL-fractievoorzitter Wybren van Haga is het hiermee eens. Zijn partij wil een totale sanering van de gehele jeugdzorgketen. De beerput moet worden gedempt; een nieuwe start moet komen.

Maar of de totale sanering er gaat komen, is nog onzeker. Van Haga ziet dat de Toeslagenaffaire niets heeft veranderd: "Het gaat gewoon door. Dezelfde mensen zitten weer op ministersposten, Mark Rutte is nog steeds premier. Maar het is onder verantwoordelijkheid van deze mensen gebeurd." Grote politieke verandering blijft voorlopig een lastige kwestie. Maar in elk geval komen de misstanden dankzij de documentaire nu onder de aandacht. 

Meerartikelen

Ebru Umar
De kritische blik

Geert Wilders moet premier van Nederland worden

Wat is dat toch, dat de man in coulissen zijn zegen moet uitspreken over het meisje op het podium? Diverse kranten, zo niet allemaal, quoten Mark Rutte die tijdens het VVD-congres geen onvertogen woord over het hoofdlijnenakkoord en zijn opvolgster z

keijzer
Nieuws

Moslims die aangifte doen tegen Mona Keijzer kwamen zelf in opspraak

Afgelopen week werd bekend dat een groep moslims aangifte heeft gedaan tegen Mona Keijzer. Het Tweede Kamerlid van de BBB stelde in talkshow Sophie en Jeroen dat Jodenhaat onderdeel is van de islamitische cultuur. Dat was voor een groep moslims reden

dragqueen
Nieuws

Politie houdt man aan die mogelijk dragqueen aanreed tijdens Pride 2023

De Amsterdamse politie heeft een 26-jarige man aangehouden in verband met een poging tot zware mishandeling van een dragqueen en diens partner tijdens Pride 2023. Na een weigering om het koppel een taxirit te geven, zou de chauffeur, een taxichauffeu

Formatie
Nieuws

Nieuwe kabinet komt met speciale minister voor Migratie

Het nieuwe kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB krijgt een minister voor Migratie. Dit kondigde NSC-leider Pieter Omtzigt woensdag aan. Tot nu toe viel asiel en migratie onder een staatssecretaris binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid. Migrati

Zipse
Nieuws

BMW-baas bezorgd om vergaande klimaatambities in auto-industrie

Oliver Zipse, CEO van BMW, heeft grote zorgen over de toenemende focus op elektrische auto's in Europa. Hij waarschuwt, in een interview met NZZ, dat deze trend niet de enige oplossing is voor de toekomst van mobiliteit en zelfs negatieve gevolgen ka

Eritrese rellen
Nieuws

Eritrese rellen teisteren Zwitserse steden

In de afgelopen maanden zijn er meerdere incidenten geweest met Eritrese groepen in Zwitserland. De spanningen tussen aanhangers en tegenstanders van de Eritrese regering zijn geëscaleerd tot geweld. Dit probleem speelt al langer in verschillende Eur

Klaus Ioannis
Nieuws

Roemenië zal nooit eigen troepen naar Oekraïne sturen

De Roemeense president Klaus Iohannis is kraakhelder: zijn land zal nooit zijn eigen troepen sturen naar Oekraïne. Deze helderheid vormt een schril contrast met het Nederlandse kabinet, dat deze week nog een motie ontraadde om geen Nederlandse gevech

Melbourne
Achtergronden

Australië krijgt digitaal ID: 'Niets zal ooit nog privé zijn'

Australië heeft nieuwe wetgeving aangenomen voor een nationale digitale identiteit. Vanaf november treedt deze wet in werking, hoewel het ID-systeem, myGovID, al operationeel is. Maar online zijn er ook grote zorgen om de komst van de digitale ID. Zo

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Yesilgoz
Nieuws

VVD-leider stelt dat ze eigenlijk weinig trek had in PVV-kabinet

VVD-partijleider Dilan Yeşilgöz heeft tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VVD in Nieuwegein verklaard dat de onderhandelingen voor een nieuw kabinet met de PVV, NSC en BBB "echt zwaar" waren. Ondanks de moeilijke gesprekken is het volgens Yeş

Baudet
Nieuws

Oekraïner die Baudet aanviel hoeft niet voor rechter te verschijnen

De 33-jarige Oekraïense man die vorig jaar FVD-leider Thierry Baudet aanviel tijdens een lezing aan de Universiteit Gent, zal niet voor de rechter verschijnen. Hij kreeg van het Oost-Vlaamse parket een waarschuwing en moet aan strikte voorwaarden vol

Migratie
Nieuws

Linkse burgemeester en VNG kritisch op intrekken asieldwangwet: 'Doe het niet'

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het aankomende kabinet opgeroepen om de spreidingswet voor asielzoekers voorlopig niet in te trekken. VNG-voorzitter Sharon Dijksma, die tevens burgemeester van Utrecht is, uitte haar zorgen in het

nsc
Nieuws

NSC wil dat Israël stopt met offensief Rafah

NSC, de partij van Pieter Omtzigt, pleit voor het onmiddellijk stopzetten van het militaire offensief van Israël in Rafah, gelegen in het zuiden van Gaza. Dit statement komt na het recente oordeel van het Internationaal Gerechtshof (ICJ), waarin gest

Wilders
Nieuws

Oud-formateur doet oproep: 'Wilders, neem het premierschap alsnog op je'

PVV-leider Geert Wilders moet zichzelf alsnog opwerpen als minister-president. Dat stelt oud-informateur Jacques Wallage. 'Als dit bijna een gewoon kabinet wordt, waarom kan Wilders het dan niet doen? Waarom kan PVV’er Martin Bosma het niet doen? Dat

azc
Nieuws

COA slaat alarm: niet blij met intrekken asieldwangwet

Het voornemen van PVV, VVD, NSC en BBB om de spreidingswet in te trekken, leidt direct tot een verlies van opvangplekken voor asielzoekers. Dit meldt het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), de organisatie die verantwoordelijk is voor de opvang

Trump
Nieuws

Illegale migranten vertellen snel nog naar VS te komen voordat Trump president wordt

Illegale immigranten haasten zich om de zuidelijke grens van de VS over te steken vóór de presidentsverkiezingen in november. Ze willen profiteren van het beleid van president Joe Biden en vrezen een mogelijke nieuwe ambtstermijn van Donald Trump. Tw

Biden
Nieuws

Regering Biden wil staat aanklagen die illegale immigratie strafbaar wil maken

Het Amerikaanse Ministerie van Justitie dreigt de staat Oklahoma aan te klagen vanwege een nieuwe wet die illegale immigratie op staatsniveau strafbaar stelt. Het dreigement van het ministerie volgt nadat de gouverneur van Oklahoma, Kevin Stitt, een

Gebed
Nieuws

Duitse cultuurprijs uitgereikt aan project dat Arabische muziek promoot op scholen

De Duitse Cultuurminister Claudia Roth (Groenen) heeft een belangrijke cultuurprijs uitgereikt aan een project dat Arabische muziek promoot op scholen. Volgens haar kan dit project bijdragen aan meer begrip voor de Arabische cultuur bij Duitse scholi

Milei
Achtergronden

Milei pleit voor kapitalisme: 'Het vermindert armoede op massale schaal'

De Argentijnse president Javier Milei heeft grote bewondering voor het kapitalisme. Volgens hem is het een krachtig systeem dat individuele vrijheid en economische vooruitgang bevordert. In zijn toespraak benadrukt hij hoe marktgedreven economieën he

Orbán
Nieuws

Orbán pleit voor hervorming NAVO: minder dwang, geen trainingen in Oekraïne

De Hongaarse premier Viktor Orbán wil het Hongaarse partnerschap met de NAVO opnieuw vormgeven. Zo wil hij dat landen meer autonomie krijgen binnen de NAVO, en niet meer verplicht hoeven mee te doen aan NAVO-operaties. Ook wil hij dat de NAVO stopt o

Von der Leyen
Nieuws

Corruptieonderzoek naar EU-personeel ingesteld

De Europese Commissie start een nieuw onderzoek naar mogelijke belangenverstrengeling tussen haar medewerkers en grote bedrijven. Dit onderzoek komt na toenemende zorgen over draaideurpraktijken, waarbij personeel van de EU-commissie overstapt naar f