Al in september 2022 werd bekend dat de Europese Unie een uitzonderingsregeling voor Nederlandse boeren gaat afschaffen. Dankzij deze regeling mochten Nederlandse boeren  jarenlang meer mest uitrijden ('derogatie') dan andere Europese boeren. Maar vorig jaar besloot de EU dat de Nederlandse boeren vanaf 2026 onder dezelfde regels moet gaan opereren als alle andere boeren. 

Maar dit zou niet in één keer te hoeven gebeuren. Anders zouden boeren namelijk plotseling met een groot mestoverschot kampen, wat een grote financiële klap tot gevolg zou hebben. De Europese Unie stelde daarom een stapsgewijze afbouwfase voor, waarbij de boeren vanaf 1 januari 2024 minder mest mochten gaan uitrijden, totdat ze vanaf 2026 bij de gewenste hoeveelheid zouden aankomen. Er werd bovendien compensatie voor de boeren aangekondigd.

Vervroegde afbouwfase
Maar vrijdag bracht Landbouwminister Piet Adema (ChristenUnie) slecht nieuws. De Europese Commissie is al langer ontevreden over de waterkwaliteit in landbouwgebieden in Nederland, en wil daarom vaart maken met de afschaffing van de uitzonderingsregeling  voor Nederlandse boeren. Adema is daarom gesommeerd om de beperking al vanaf 1 januari 2023 in te voeren, in plaats van een jaar later, per 1 januari 2024. 

Vooral de boeren in Noord-Holland worden getroffen, omdat de bodem volgens de Europese Commissie daar niet gezond genoeg is. De boeren reageren woest bij NH Nieuws. "Ze hebben Adema bij de ballen en ons ook. We worden eigenlijk gechanteerd," reageert Jack Rijlaarsdam van LTO in Noord-Holland. "Als we namelijk niet luisteren wordt de hele derogatie niet meer afgegeven en is er ook geen afbouwfase meer."

Rijlaarsdam zegt dat de regeling bovendien tegenstrijdig met andere landbouwnormen. De Europese Unie wil namelijk graag dat de landbouw circulair wordt, waarbij de boer zijn eigen materiaal recyclet. Maar volgens nieuwe EU-regels zal de Nederlandse boer zijn eigen mest minder uitrijden, en in plaats daarvan moeten wegvoeren. Bovendien is de boer vervolgens aangewezen op het niet-gerecyclede kunstmest, aangezien dat dit qua waardes wel mag. 

Melkveehouder Gerard Veldt is eveneens boos: "Het is blunder op blunder, er was al bijna geen vertrouwen meer en dan nu ook nog weer dit."

Rijlaarsdam voegt hieraan toe: "We hebben steeds sterker het idee dat er in de achtergrond vooral wordt gewerkt aan het laten verdwijnen van de boeren, in plaats van komen tot gezamenlijke oplossingen."