Donderdag kondigde D66-leider Sigrid Kaag na zes jaar haar vertrek aan uit de Nederlandse politiek. Naar eigen zeggen ontvangt ze te veel bedreigingen en wil ze dit haar gezin niet meer aandoen. Ook stelt Kaag dat ze veel haatreacties ontvangt omdat ze een vrouw is.

Naar aanleiding van het aangekondigde vertrek van D66-leider Sigrid Kaag nam Nieuwsuur de online haatreacties aan haar onder de loep. Volgens Nieuwsuur zijn "verreweg de meeste" reacties gericht op haar vrouw-zijn. "Ook gaan er veel reacties over haar gezin en man, en is racistisch van toon", aldus presentator Jeroen Wollaars donderdagavond in de uitzending. Van alle reacties was er een woordweb gemaakt.

Politiek duider @noorlanderarjan over het vertrek van Kaag: “Niemand heeft het zo zwaar voor de kiezen gekregen, als zij. Ze is persoonlijk keihard aangevallen.”#Nieuwsuur #Kaag #D66 #politiek pic.twitter.com/BMMO7IAOmw

— Nieuwsuur (@Nieuwsuur) July 13, 2023

Maar Martinus Arend, een kritische Twitteraar, besloot zelf online haatreacties te analyseren. Evenals Nieuwsuur nam hij alleen de reacties die direct aan haar waren gericht, ter aanleiding van haar vertrek. In Arends analyse kwam er een heel ander beeld naar voren. Slechts 2,3 procent van de reacties is vrouwonvriendelijk, slechts twee reacties gaan over haar gezin, stelde hij. Het woord 'terroristenliefje', dat Nieuwsuur expliciet noemde in de woordweb, kwam überhaupt niet voor in de reacties, aldus Arend. Ook 'moslimterrorist' werd nul keer gebruikt.

Retweet dit ajb, mensen.

Zodra journalisten van concrete cijfers ("1.000 tweets", "52% negetief") overstappen op vage termen ("veel", "de meeste", enz) ruik ik onraad.

Laat de huichelarij van de @NOS zien aan anderen. Dank.

cc @geenstijl @RPlasterk @Martinbosma_pvv

— Martinus 🇳🇱 🇮🇹 (@stampaolandese) July 14, 2023

Ophef na uitzending
Al de volgende dag kwam Nieuwsuur met extra uitleg over het Kaag-item. Het NPO-programma legde uit hoe ze de reacties hebben geanalyseerd, maar noemde concrete cijfers of getallen. Wel erkende Nieuwsuur dat het 'geen academisch onderzoek betrof' en dat de woordweb 'niet op basis van data' is gemaakt, maar 'op basis van leesbaarheid'. Aan dit laatste werd toegevoegd: 'Achteraf gezien was de keuze voor deze vorm niet de juiste.'

Bij de extra uitleg voegde Nieuwsuur een nieuwe woordweb, met nieuwe haatreacties aan Kaag. Kort erop werd ook deze woordweb echter gerectificeerd omdat deze onvolledig bleek te zijn. 'Nieuwsuur heeft nu hun correctie... gecorrigeerd!' stelt Martinus Arend.

Je wil 't NIET geloven, maar: het gerommel bij @Nieuwsuur gaat door!

In hun rectificatie ("toelichting" aldus @Nieuwsuur) stond eerst nog een zgn gecorrigeerde woordenwolk. Maar OOK die kwam niet overeen met onze hertellingen 🤦‍♂️ Nieuwsuur heeft nu hun correctie... gecorrigeerd! pic.twitter.com/N2uKrl8RaF

— Martinus 🇳🇱 🇮🇹 (@stampaolandese) July 15, 2023

Hoe dan ook stroomden de verontwaardigde reacties binnen. Zo reageerde politicus Femke Marije Wiersma, de nummer twee van BBB: 'De publieke omroep hoort feitelijk nieuws te brengen. Absurd dat ze dit doen.' En columnist Jan Dijkgraaf schreef: 'Nieuwsuur is donderdag afgegaan als een gieter. Van onze belastingcenten.'

PVV-leider Geert Wilders meldde: 'Nepnieuws dus! Gaat de NPO-ombudsman die zo actief was bij Ongehoord Nederland nu ook snoeihard oordelen over Nieuwsuur, of wordt het met de corrupte mantel der liefde bedekt?'

Door het stof
Maandagavond ging Nieuwsuur door het stof. Helemaal op het einde van de uitzending erkende presentator Jeroen Wollaars dat het Kaag-item van afgelopen donderdag "niet juist" is geweest. Op de website van Nieuwsuur staat er een uitgebreide toelichting te lezen.

'Vast staat dat we onze conclusies zoals we die in de uitzending hebben gemeld onvoldoende of niet kunnen onderbouwen,' meldt Nieuwsuur. 'Dat dit kon gebeuren heeft te maken met een complex aan factoren: tijdsdruk, een te ambitieus idee, redacteuren die langs elkaar heen werkten en een verkeerde uitvoering van de content-analyse. Nogmaals: dat had niet zo moeten gebeuren.'

Wel benadrukt Nieuwsuur een onafhankelijk nieuwsprogramma te zijn. 'De reden was in ieder geval niet, zoals her en der op sociale media te lezen was, dat er bewust is gezocht naar ondersteuning voor Kaag en/of D66. Nieuwsuur is onafhankelijk en ongebonden en bericht over iedere politieke partij of politicus gelijk en kritisch, zoals de historie van ons programma ruimschoots bewezen heeft.'

Tot slot ontkent het nieuwsprogramma woorden te hebben verzonnen in de woordweb. Dat woorden als 'terroristenliefje' niet voorkwamen bij andermans zoekresultaten, kan volgens het NPO-nieuwsprogramma liggen aan spellingsvarianten.