Drie jaar geleden debuteerde Gül met haar autobiografische roman Ik ga leven. Ze vertelde over haar streng-islamitische jeugd in een Amsterdamse migrantenwijk, en hoe ze zich sindsdien hieruit heeft losgemaakt. Hiervoor ontving ze destijds de NS Publieksprijs en de Pim Fortuynprijs.

Deze week komt de opvolger, Ik ben vrij, uit. Hierin vertelt Gül over de prijs die ze moest betalen om zich los te worstelen uit haar streng-religieuze omgeving. Hoewel het boek amper uit is, heeft Trouw al een kritische recensie erover gepubliceerd. De recensist, Femke Essink, is amper te spreken over Güls tweede boek en spreekt van 'recalcitrant en ijdel puberproza'. Volgens haar 'snakt de lezer naar nuance' en kan Gül pas een echte bijdrage leveren aan het publieke debat als ze is 'uitgeraasd'.

'Ik ben dit kots- en kotsbeu'
Dit schiet bij Gül in het verkeerde keelgat. Ze zegt inhoudelijke kritiek op haar werk niet erg te vinden, maar wel een dubbele maat bij literatuurrecensisten. Op sociale media schrijft ze: 'Hoe komt het toch dat links-progressieve mensen altijd de emancipatoire stemmen en schrijvers uit de christelijke gemeenschap hebben ondersteund in hun rol, waarin ze compromisloos afrekenen met het juk van de religieuze achtergrond in hun literatuur, maar nu de eerste mensen zijn die in een kramp schieten als ze mij lezen, en mij en mijn verhaal zo verzuurd willen diskwalificeren, met woorden als "uitrazen", het verwijt dat ik de sleetse retoriek van Wilders zou overnemen, en "scheldkannonades"? Het is en blijft zo ontiegelijk jammer, pijnlijk, wonderlijk en totaal onbegrijpelijk voor mij. Iemand moet het me toch een keer uitleggen, want ik snap het zelf niet meer.'

Vervolgens neemt Gül de Trouw-recensie onder handen. 'Femke Essink schrijft dat mijn geluid in het publieke debat pas serieus genomen kan worden als ik ben "uitgeraasd". "De lezer snakt naar een genuanceerd geluid over de islam"', vat ze samen. 'Ik ben verbijsterd, omdat ik juist van iedereen de laatste dagen hoor dat ik milder dan ooit te voren ben in mijn nieuwe boek. En ik vraag me tegelijk af; zou er ook maar één iemand zijn geweest die dit zou hebben gezegd over het boek Knielen op een bed violen van Jan Siebelink? Of Dorsvloer vol confetti van Franca Treur? Of over de boeken van Maarten ’t Hart? Reve? Over Wolkers? Over Marieke Lucas Rijneveld? Over Unorthodox van Deborah Feldman? Ik weet zeker van niet. Die mensen en die gemeenschappen mogen wél serieus genomen worden, die mogen wel woedend zijn, die mogen zich wél emanciperen, maar zodra er ook maar één ex-moslima opstaat, en ik ben de enige vrouw op dit moment die dit geluid vertolkt in de literatuur, wordt er mij van alles beticht; dat ik emotioneel incontinent zou zijn, niet serieus genomen kan worden. En natuurlijk valt de naam Wilders. Ik ben dit zo kots- en kotsbeu, hè.'

'Wat moet ik hiermee?'
Gül benadrukt dat ze een negatieve recensie prima kan incasseren, maar dan wel op basis van inhoudelijke kritiek. 'Ik had het totaal niet erg gevonden als Essink vond dat ik niet kon schrijven. Of als mijn personages niet overtuigen. Of zoiets', vervolgt ze. 'Over smaak valt immers niet te twisten en ik ben volwassen genoeg om een negatieve recensie te kunnen incasseren. Maar daar gaat het hier juist niet om. Ze vindt mijn boek en mijn meningen over de islam stom, omdat het "ongenuanceerd" is. Ze oordeelt dus inhoudelijk over de dingen die ík persoonlijk heb ervaren en hoe ík erop reflecteer, overigens ben ik daarbij de mildheid zelve in dit boek en besluit: ik vind dit stom.'

Gül besluit: 'Als Youp van ’t Hek in een zaaltje zegt dat christenen inteelthoofden hebben, bejubelt iedereen hem. Als Gül beschrijft dat ze geslagen werd thuis, moet ze eerst maar eens zijn uitgeraasd, want Gül is niet wit en niet-witte mensen mogen dat niet van de progressieve medemens. Dat vindt de witte, progressieve mens, en zelfs vrouw in dit geval, racistisch, recalcitrant en kamp Wilders. Wat moet ik hiermee?'

Hoe komt het toch dat links-progressieve mensen altijd de emancipatoire stemmen en schrijvers uit de christelijke gemeenschap hebben ondersteund in hun rol, waarin ze compromisloos afrekenen met het juk van de religieuze achtergrond in hun literatuur, maar nu pic.twitter.com/OQRR5UKeEq

— Lale Gül (@lale_gul89) May 15, 2024

'Onderdrukkingspiramide'
Güls betoog ontlokt al snel reacties op sociale media. Zo denkt journalist Timon Dias wel te weten waarom kritiek op het 'blanke' christendom wel wordt toegejuicht, maar kritiek op de 'niet-blanke' islam niet. Hij schrijft: 'In het intersectionalisme staat de blanke heteroseksuele man bovenaan de onderdrukkingspiramide, en is daarmee de uiteindelijke oorzaak van al het onrecht dat bestreden moet worden. Deze raciale hyperfixatie maakt die doctrine op z’n best onverschillig voor misstanden in niet-blanke patriarchaten, maar veel vaker nog accommodeert het niet-blanke patriarchaten juist, omdat deze hetzelfde blanke patriarchaat bestrijden. Dit klinkt misschien als een simplificatie, maar simplificatie is de aard van ideologie.'

Ook Bart Nijman onderschrijft Güls betoog. Hij zegt over Femke Essink: 'Berusten in het besef dat deze vrouw nog nooit in haar vrije opvattingen of bewegingen is beperkt door een ideologie en zich dus niet kan verplaatsen in mensen die in een religieuze dwangbuis gevangen werden gehouden. De enige connectie die ze kent is de islamkritiek van Wilders en daarom zingt ze het standaardriedeltje van de linkse kerk: islamkritiek = puberaal, recalcitrant, ongenuanceerd en extreemrechts. Ze etaleert daarmee haar eigen gebrek aan inlevingsvermogen en is dus vooral niet zo’n goeie recensent.'

Haar eerste boek 'Ik ga leven' over opgroeien in een streng islamitische gezin sloeg in als een bom. Nu is Lale Gül terug met een nieuwe boek over de hoge prijs die ze daarvoor heeft moeten betalen. #SophieEnJeroen pic.twitter.com/iFzgXNpGtE

— Sophie & Jeroen (@sophieenjeroen) May 14, 2024