De Poolse viceminister van Binnenlandse Zaken, Czeslaw Mroczek, maakte donderdag de cijfers bekend. Volgens Mroczek zijn er dit jaar alleen al 4.000 meer pogingen geregistreerd dan in 2023. Hij wijst naar Wit-Rusland als belangrijkste aanstichter. De regering in Minsk zou migranten bewust naar de grens sturen in een poging druk uit te oefenen op Polen en de bredere Europese Unie.

Polen, dat sinds 2024 wordt geleid door premier Donald Tusk, heeft sinds 2022 al stevige maatregelen genomen om de grens te beveiligen. Een meer dan vijf meter hoge grensmuur met elektronische bewaking werd toen opgetrokken, maar de recente cijfers tonen aan dat dit niet voldoende is om het aantal pogingen te verminderen.

De rol van Wit-Rusland
De spanningen tussen Wit-Rusland en de EU blijven hoog. De Wit-Russische president Alexander Loekasjenko wordt ervan beschuldigd migranten actief naar de grens te sturen. Deze strategie, vaak aangeduid als een vorm van “hybride oorlogsvoering,” zou bedoeld zijn om politieke druk uit te oefenen op Europese landen. Loekasjenko ontkent deze beschuldigingen, maar de situatie aan de grens blijft gespannen.

Het gebruik van migranten als politiek wapen is niet nieuw. In 2021 en 2022 kwamen duizenden migranten, voornamelijk uit het Midden-Oosten en Afrika, via Wit-Rusland aan de Poolse grens. Veel van hen strandden in niemandsland, zonder toegang tot basisvoorzieningen, wat leidde tot humanitaire crises.

Politieke implicaties in Polen
De toename van grensoverschrijdingen plaatst de Poolse regering onder leiding van Donald Tusk in een lastig parket. Tusk, die nauwe banden onderhoudt met de Europese Volkspartij, wordt geconfronteerd met kritiek van oppositiepartijen zoals PiS. Zij beschuldigen hem van een te zwakke aanpak van grensbewaking en nationale veiligheid.

De regering-Tusk benadrukt dat zij vastberaden is om de grens te beschermen en blijft pleiten voor een gezamenlijke Europese aanpak van migratieproblemen. “We hebben een sterkere samenwerking binnen de EU nodig om deze uitdagingen aan te pakken,” zei een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De EU en de migratiecrisis
De Europese Unie heeft de afgelopen jaren geworsteld met het vinden van een eenduidige aanpak voor migratie. Terwijl landen als Italië, Griekenland en Spanje te maken hebben met migrantenstromen over de Middellandse Zee, staan Oost-Europese landen zoals Polen en Litouwen onder druk door grensoverschrijdingen vanuit Wit-Rusland.

De Poolse grensmuur, gefinancierd door nationale middelen, is een voorbeeld van de unilaterale maatregelen die sommige lidstaten nemen. Premier Tusk riep de EU op om meer verantwoordelijkheid te nemen, maar de meningen binnen de Unie blijven verdeeld. Oost-Europese landen pleiten voor strengere grenscontroles, terwijl West-Europese landen vaak een humanitair perspectief benadrukken.

Humanitaire impact
De toename van migranten die vastzitten in niemandsland langs de grens heeft geleid tot schrijnende humanitaire situaties. Hulporganisaties rapporteren over mensen die dagenlang zonder voedsel of water vastzitten in het bosrijke grensgebied. Ook overlijden migranten regelmatig door barre weersomstandigheden of uitputting.

De Poolse autoriteiten blijven echter vasthouden aan een harde grensbewakingsstrategie. Migranten worden vaak teruggestuurd naar Wit-Rusland, een praktijk die bekend staat als “pushbacks” en die volgens internationale mensenrechtenorganisaties in strijd is met het asielrecht.